21 April 2017

Πώς δεν έγινε η έξοδος του Παγκρατίου

Του  Γιώργου Στάθη, Facebook, 21/4/2017
Πριν 50 χρόνια, ακριβώς σαν τώρα, χαράματα Παρασκευής, με ξύπνησε η συχωρεμένη η μάνα μου. Όρμησε στο δωμάτιό μου, άνοιξε στη διαπασών το τρανζιστοράκι μου και είπε:
-- Δικτατορία, έγινε δικτατορία !
Σηκώθηκα και ντύθηκα, εν μέσω εμβατηρίων. Πήρα τηλέφωνο ένα κολλητό, αλλά μόλις μάκουσε, μου τόκλεισε. Παρά τις εκκλήσεις της κυρά-Χαρίκλειας, έμπειρης διαδηλώτριας του Δεκέμβρη ΄44, πήρα τους δρόμους με τα πόδια προς το Σύνταγμα. Σε μια πάροδο της Ερατοσθένους, χτύπησα το κουδούνι μιας μεσήλικης "άκρης" που διέθετα, αλλά δεν μου άνοιξε. Συνέχισα να περπατάω διερευνητικά στους δρόμους της Αθήνας και γύρω απ΄την πλατεία Συντάγματος, ανάμεσα σε διάσπαρτα τανκς και λίγους διαβάτες, που (τρόπος του λέγειν) σφύριζαν αδιάφορα. Ύστερα από 4-5 ώρες έκρινα ότι μάταια περίμενα "κάτι" και πήρα το δρόμο της επιστροφής.
Για χάρη του αναγνώστη, πρέπει να διευκρινίσω ότι, τότε ήμουν εικοσάχρονος. Ήδη, κατά την περίοδο 1961-65 είχα εξαντλήσει την βασική ρωσική, γαλλική, ελληνική κλπ λογοτεχνία, καθώς και τα κύρια μαρξιστικά συγγράμματα, που όφειλε να διεξέλθει κάθε νέος της εποχής, εάν σεβόταν τον εαυτό του. Το 1966-67 ήμουν πλέον δευτεροετής της ΑΒΣΠ (σήμερα Πανεπιστήμιο Πειραιά) και Αντιπρόεδρος του Συλλόγου Φοιτητών, εκλεγμένος με την αριστερή φράξια της κεντρώας ΕΔΗΝ. Καθώς η Πολιτική Οικονομία δεν είχε πλέον πολλά μυστικά για μένα, ασχολιόμουν κυρίως με τη Διοίκηση Επιχειρήσεων, ξέρετε, πρότυπο κόστος, νεκρό σημείο, σημεία αναπαραγγελίας και τέτοια. 
Αλλά, πρέπει να προσθέσω ότι μόλις είχα αποκτήσει ένα ελάχιστα συμπαθητικό, sui generis πολιτικό προφίλ, διότι στο τελευταίο προδικτατορικό συνέδριο της ΕΦΕΕ στη Θεσσαλονίκη, πρώτον, βγήκα από την "Αίγλη" περιφρουρούμενος από 50 συνέδρους, για να μη με σπάσει στο ξύλο ο Λάκης Ιωαννίδης για όσα είχα εκστομίσει, και δεύτερο διότι, καίτοι εκλεγμένος με την ΕΔΗΝ, είχα ηγηθεί της (αποτυχούσας για 2 ψήφους) απόπειρας να γίνει δεκτή η κινεζόφιλη Προσωρινή Διοικούσα του συλλόγου της Αρχιτεκτονικής Αθήνας, όχι με πολιτική σκοπιμότητα, αλλά κόντρα στην ιδιοτελή και άδικη, συλλογική θέληση της επίσημης Αριστερής, Κεντρώας και Δεξιάς Φοιτητικής Νομενκλατούρας.
Έτσι, στις 21-4-1967, δεν δοκίμασα ιδιαίτερη έκπληξη, όταν επιστρέφοντας, είδα έξω απ΄ το σπίτι μου, να έχουν μόλις φτάσει δύο μέλη του Δ.Σ. του φοιτητικού συλλόγου μας. Είχαν χτυπήσει το κουδούνι, αλλά η μάνα που δεν τους ήξερε, δεν τους άνοιξε, φοβούμενη τα χειρότερα. Ο ένας ήταν ο Γ.Σ., γενειοφόρος αμπελοφιλόσοφος με μαύρο μπερέ, γνωστός κυρίως ως "Ζαμπέτας", που διέτρεχε τότε ανεπιτυχώς το έβδομο έτος της τετραετούς φοιτήσεως, από τα 14 που χρειάστηκε τελικά. Ο δεύτερος ήταν -απρόσμενα- ο Ι.Λ., ένα δημοκρατικό παιδί, με πάθος για τους αγώνες ταχύτητας και ιδιοκτήτης nsu tt, εμφανώς παρασυρμένος απ΄ τον Ζαμπέτα. Ο τελευταίος με ρώτησε, αν συμφωνώ, "να βγούμε στο βουνό".
-- Ποιο βουνό;
-- Στην Πάρνηθα, ο Ι.Λ. ξέρει το δρόμο, από τις Αναβάσεις που έχει κάνει με το nsu...
Ρώτησα αν είχαν έλθει σ΄ επαφή με άλλους κι έμαθα ότι είχαν κάνει κι αυτοί ανεπιτυχή τηλεφωνήματα και χτυπήματα κουδουνιών, αριστερών, κεντροαριστερών και κεντροδεξιών φοιτητών. Τότε, έκανα πρόταση;
-- Προτείνω να περιμένουμε 3 μέρες, Αν μάθουμε πως βγήκαν κάποιοι, βγαίνουμε κι εμείς. Κι επειδή στο βουνό εύκολα βγαίνεις, αλλά δύσκολα μπαίνεις, θα πάρουμε μαζί μας και το nsu tt.
Στα σκαλιά της Τιμοθέου 17, έγινε η τελευταία -φαντάζομαι- δημοκρατική, φοιτητική ψηφοφορία του 1967. Η πρότασή μου εγκρίθηκε με 1 ψήφο υπέρ και 2 λευκά. Κι αφού τις επόμενες 3, 13 και 103 μέρες δεν έγινε τίποτε, ματαιώθηκε η, παρ΄ολίγον ιστορική, " Έξοδος του Παγκρατίου"...
Με τον Ι.Λ. δεν ξαναβρεθήκαμε.
Με τον Ζαμπέτα ξαναβρεθήκαμε μερικές φορές για να του κάνω χάρες, μέχρι τη χοντρή προδοσία του, σχεδόν 20 χρόνια αργότερα...
Για την πληρότητα και ειλικρίνεια της εξιστόρησης πρέπει να προσθέσω πως, όλως περιέργως, στην περίοδο της χούντας, δύο φορές που βρέθηκα σε δύσκολη θέση, μου συμπαραστάθηκαν αυτόκλητοι ένας έλληνας ακροδεξιός (γιατί έτσι ήθελε, όπως είπε) κι ένας κύπριος εοκαβίτης (γιατί ήξερε, όπως είπε, τι σημαίνει να διώκεσαι και να πρέπει να κρυφτείς).
Όμως, τίποτα απ΄ αυτά δεν έχει ιστορική σημασία, παρά μόνον ηθική και μόνο για μένα. Σημασία έχει ότι μόλις συμπληρώθηκε μισός αιώνας από τότε και η "έξοδος" εξακολουθεί να είναι ανέφικτη.
Αν και όταν είναι εφικτή, δεν θα αφορά εμένα. Καλημέρα.

18 April 2017

Πώς θα αντιδρούσαν οι μουσουλμάνοι,

αν χριστιανοί τρομοκράτες ανατινάζονταν ανάμεσά τους;


της Nadine Al-Budair, εφημερίδα Al Rai του Κουβέιτ, Δεκ. 2015
Μετάφραση από τα γαλλικά, Μάγια Τσόκλη 
"Πώς θα αντιδρούσαν οι μουσουλμάνοι, αν χριστιανοί τρομοκράτες ανατινάζονταν ανάμεσά τους;". 
Αυτό αναρωτιέται η Nadine Al-Budair, δημοσιογράφος και ακτιβίστρια για τα γυναικεία δικαιώματα από τη Σαουδική Αραβία, που κατοικεί στο Ντουμπάι, σε άρθρο της που δημοσιεύθηκε τον Δεκέμβριο του '15 στην  εφημερίδα Al Rai του Κουβέιτ.
Στο κείμενό της, καλεί τον Μουσουλμανικό κόσμο σε ενδοσκόπηση και πρωτοβουλίες μεταρρυθμίσεων.
«...Φανταστείτε έναν νεαρό Δυτικό να έρθει στον τόπο μας να ανατιναχτεί σε έναν από τους δημόσιους χώρους μας, στο όνομα του χριστιανισμού. Φανταστείτε δύο ουρανοξύστες να καταρρέουν σε μία αραβική πρωτεύουσα και μία ομάδα χριστιανών εξτρεμιστών, στο όνομα αρχαίων εντολών, να αναλαμβάνει την ευθύνη, θέλοντας να επιβάλει παντού τους κανόνες του Χριστιανισμού, (σύμφωνα πάντα με τη δική της ερμηνεία), με στόχο την επιστροφή σ’ έναν τρόπο ζωής της εποχής του Ιησού και των μαθητών του.
Φανταστείτε ότι ακούτε μέσα στις εκκλησίες του αραβικού κόσμου, τις φωνές των μοναχών και των ιερέων να ουρλιάζουν βλαστήμιες εναντίον των Μουσουλμάνων, αποκαλώντας τους άπιστους και ψάλλοντας «Θεέ, εξάλειψον τους μουσουλμάνους…».
Φανταστείτε ότι έχουμε νομιμοποιήσει έναν μεγάλο αριθμό αλλοδαπών, έχοντας τους παράσχει βίζα, ταυτότητα, υπηκοότητα, εργασία, δωρεάν παιδεία, κοινωνική ασφάλιση, δωρεάν ιατροφαρμακευτική περίθαλψη κλπ κλπ.
Και ότι αργότερα, ένα μέλος αυτής της κοινότητας, βγαίνει τυφλωμένος από το μίσος και διψώντας για αίμα, σκοτώνει τα παιδιά μας στους δρόμους, στα δημόσια κτίρια μας, στις εφημερίδες μας, στα τζαμιά μας και τα σχολεία μας.
Φανταστείτε έναν Γάλλο ή έναν Γερμανό στο Παρίσι ή το Βερολίνο, να απαγάγει τον μουσουλμάνο γείτονά του, να τον σφάζει και να καταψύχει ψυχρά το κεφάλι του, όπως ακριβώς έκανε ένας τρομοκράτης σε έναν Αμερικάνο πριν λίγα χρόνια στο Ριάντ. 
Φανταστείτε ότι επισκεπτόμαστε τη χώρα τους ως τουρίστες και εκείνοι μας πυροβολούν, βάζουν βόμβες στα αυτοκίνητά μας και εκφράζουν την αντίρρησή τους στην παρουσία μας τραγουδώντας «Διώξτε τους Μουσουλμάνους από τη χώρα μας και τον Πολιτισμό μας».
Αυτές οι εικόνες είναι αδιανόητες για τον άραβα ή μουσουλμάνο τρομοκράτη, γιατί έχει την βεβαιότητα ή είχε τη βεβαιότητα, ότι η Δύση είναι μια γη Ανθρωπισμού και ότι ένας πολίτης της θα αρνιόταν να απαντήσει με έναν αντίστοιχο τρόπο στις βάρβαρες μουσουλμανικές τρομοκρατικές ενέργειες.
Παρά τις τρομοκρατικές ενέργειες της Αλ Κάιντα και του Ισλαμικού Κράτους, εμείς οι μουσουλμάνοι εξακολουθούμε να ζούμε στη Δύση χωρίς φόβο ή ανησυχία.
Εκατομμύρια μουσουλμάνοι τουρίστες, μετανάστες, φοιτητές και άλλοι σε αναζήτηση εργασίας, πηγαίνουν στις Δυτικές χώρες των οποίων οι πόρτες είναι ανοικτές και οι δρόμοι ασφαλείς.
Για πόσο καιρό ακόμη; Σήμερα τα πράγματα αλλάζουν.
Ο θυμός των Δυτικών χωρών απέναντι στους μουσουλμάνους είναι προφανής και οι ηγέτες τους κάνουν ανησυχητικές δηλώσεις.
Όπως ο Ντόνταλντ Τραμπ, που υποστηρίζει ότι οι μουσουλμάνοι πρέπει να εμποδίζονται να εισέρχονται στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Είναι περίεργο το γεγονός ότι σ’εμάς τους μουσουλμάνους επιτρέπεται να καταδικάσουμε τις δηλώσεις αυτές, ενώ αρνούμαστε να αντιμετωπίσουμε τις αιτίες τους, και κυρίως τη συμμετοχή εξτρεμιστών στις ηγεσίες μας, στην παιδεία μας, στις πολιτικές μας, χωρίς να ντρεπόμαστε.
Είναι περίεργο ότι καταδικάζουμε τη Δύση χωρίς να θέλουμε να δούμε τι γίνεται στο σπίτι μας, δηλαδή τον ακραίο τρόπο που ερμηνεύουμε τη Σαρία και τις βαθιά αντιδραστικές μας συμπεριφορές σ’ όλα τα μήκη και τα πλάτη του Κόσμου.
Είναι περίεργο το γεγονός ότι καταδικάζουμε τον κόσμο, αντί να του ζητήσουμε συγνώμη.
Πώς θα αντιδρούσατε εάν ένας Ευρωπαίος ανατίναζε ένα θέατρο στη πόλη σας ή το καφενείο όπου συχνάζει ο γιος σας; 
Τι θα κάνατε εάν ακούγατε έντονες κριτικές ενάντια στη θρησκεία σας, ενάντια στην πίστη σας, κάθε Κυριακή, όπως οι Χριστιανοί το ακούνε από τα μεγάφωνα των τζαμιών μας τις Παρασκευές και άλλες μέρες;
Φανταστείτε ότι ζείτε στο Άμστερνταμ, το Λονδίνο ή τη Νέα Υόρκη και πληροφορείστε ότι οι φοιτητές μαθαίνουν κατά τη διάρκεια των σπουδών τους ότι είστε άπιστος, και το να σας σκοτώσουν στο πλαίσιο του ιερού πολέμου, θα τους επιτρέψει να αποκτήσουν Παρθένες στον Παράδεισο.
Τι θα κάνατε; Θα μένατε ως το καλοκαίρι ή θα φεύγατε; 
Θα ανατιναζόσασταν όπως κάνουν οι μουσουλμάνοι τρομοκράτες ή θα περιοριζόσασταν στο να συγκρατήσετε την οργή σας και να συμφωνήσετε στην απαγόρευση της εισόδου των Χριστιανών στις Αραβικές χώρες.
Τι θα κάνατε;
Φανταστείτε τον πόλεμο που θα μπορούσε να ξεσπάσει, αν οι Δυτικοί ξέχναγαν τις αξίες τους και αποφάσιζαν να εκδικηθούν τα εγκλήματα σε βάρος τους, εάν αναπτυσσόταν στις αραβικές πόλεις μας ένας χριστιανικός εξτρεμισμός.
Σήμερα με ό,τι συμβαίνει, κάποιοι «ειδικοί» του αραβικού κόσμου παραδίδουν ένα αξιοθρήνητο μήνυμα, αναμασώντας τα ίδια και τα ίδια σε εκατομμύρια ακροατές: ότι αυτοί οι μουσουλμάνοι που διαπράττουν τρομοκρατικές ενέργειες δεν αντιπροσωπεύουν το Ισλάμ, αλλά μονάχα τους εαυτούς τους. 
Είναι το μόνο πράγμα που ξέρουμε να κάνουμε: να απαλλάσσουμε τους εαυτούς μας από την ενοχή.



17 April 2017

Δραχμή ή ευρώ;

του δικηγόρου Γ.Κ. Στεφανάκη, 17/4/2017

Ι. Πρόκειται για ψευτοδίλημμα. Η οικονομία μας πάσχει από οξύτατη παραγωγική ανεπάρκεια. Δεν καλύπτει τις ανάγκες της - σε οποιοδήποτε νόμισμα (!). Ασφαλώς, έτσι, αδυνατεί να καταστεί (και) ανταγωνιστική.

ΙΙ. Το ακαθάριστο εθνικό προϊόν συγκροτείται ως εξής: γεωργία, κτηνοτροφία, αλιεία, περίπου 4% (!)˙ υποδομές, κατασκευές, μεταποίηση, περίπου 16%. Οι υπηρεσίες υπερβαίνουν το 80% (!!!). Οικονομία –εθνική- υπό τέτοια διάρθρωση βρίσκεται, μαθηματικώς, σε αδιέξοδο.

Αλλιώς έχει το ζήτημα για οικονομίες πλήρως διεθνοποιημένες. Για οικονομίες, δηλαδή, που έχουν αντικείμενό τους το διεθνές εμπόριο χρήματος και αξιών. Τέτοιες είναι οι του Μονακό, του Λουξεμβούργου, ή το City του Λονδίνου. Προϋποθέτουν ραγδαία μείωση της φορολογίας. Η παρούσα κυβέρνηση, ούτως ή άλλως, στερείται αγχίνοιας ώστε να λάβει ανάλογα μέτρα.

ΙΙΙ. Την ημεδαπή στρέβλωση αναδεικνύει χαρακτηριστικά ο τουρισμός. Τα προγράμματα διακοπών (πακέτα) καταρτίζονται στο εξωτερικό. Οι εκεί επιχειρήσεις κρατούν όσο το δυνατόν περισσότερο χρήμα. Τα capital controls (υφιστάμενα και ενδεχόμενα) αποθαρρύνουν καταθέσεις σε ελληνικές τράπεζες.

Άλλη η αξία του ευρώ, δεσμευμένου στην Ελλάδα. Άλλη εκείνη του ελεύθερου, οπουδήποτε αλλού. Εξ άλλου, όσοι τουρίστες έρχονται, καταναλώνουν ό,τι εδώ υπάρχει. Και αυτό που υπάρχει είναι κυρίως εισαγόμενο. Πληρώνουμε για την εισαγωγή του.

Είναι, φερ’ ειπείν, πατάτες Βελγίου ή λεμόνια Αργεντινής. Οι αδυναμίες μας έχουν στραβώσει, έτσι, και τον τουρισμό. Τον έχουν καταστήσει, δηλαδή, πρακτορείο διάθεσης εισαγομένων προϊόντων (!!!). Αυξάνονται οι τουρίστες. Δεν αυξάνεται, όμως, η
αντίστοιχη χρηματική ωφέλεια - τουλάχιστον αναλόγως.

ΙV. Δεν είναι το ισχυρό νόμισμα, λοιπόν, που δυναμώνει την οικονομία. Συμβαίνει το αντίθετο. Η ισχυρή οικονομία δυναμώνει το νόμισμά της (!!).

V. Μόνιμη κυβερνητική επωδός είναι η μείωση του χρέους. Το ζήτημα νοείται –σήμερα– μόνο ως επικοινωνιακό. Τα επιτόκιά μας είναι χαμηλά. Οι βαριές λήξεις είναι μακριά. Αν βγαίναμε στις αγορές τα επιτόκια θα ήταν πολύ ψηλότερα από τα των δανειστών, σήμερα. Θα ήταν, άρα, βαρύτερο το κόστος εξυπηρέτησης του χρέους. Παγίως λησμονείται, πάντως, ότι χρέος μας έχει χαρισθεί. Πρόκειται για το περίφημο PSI. Δηλαδή, για ομολογιακές αξίες άνω των εκατό δισεκατομμυρίων.

Αυτή ήταν η αξία των ομολόγων που αφήσαμε απλήρωτα. Αντιστοίχως μειώσαμε, έτσι, σε ονομαστική αξία και το δημόσιο χρέος μας (!!!). Ό,τι συνέβη είναι διδακτικό. Και τα ξένα λεφτά φάγαμε και προκοπή δεν είδαμε. Αυτό διότι: η διαγραφή χρέους αντιμετωπίζει το σύμπτωμα. Δεν αντιμετωπίζει το αίτιο. Δηλαδή, την ελλειμματική λειτουργία της οικονομίας.

VI. Οργανικό ζητούμενο, για να τελειώνουμε, είναι η αποκατάσταση παραγωγικής ισορροπίας. Εάν αυτό δεν συμβεί η οικονομία θα καταρρεύσει εκ των ένδον. Ακριβώς όπως έγινε και στη Σοβιετική Ένωση το 1989.

15 April 2017

Είμαστε ακόμη στα μισά της κρίσης

του Θοδωρή Γεωργακόπουλου, Καθημερινή, 14/4/2017

Στα τέλη της προηγούμενης χρονιάς, σε μία συζήτηση, ο Τάκης Παππάς, που είναι πολιτικός επιστήμονας και είχε βγάλει το 2015 ένα πολύ ωραίο βιβλίο για το λαϊκισμό, μου είχε πει τρία πράγματα τα οποία μου είχαν φανεί πολύ ενδιαφέροντα, και τα οποία σκέφτομαι και συζητώ με διάφορες αφορμές από τότε. Πρώτον, ότι η σημερινή κρίση δεν είναι τόσο κρίση οικονομική, όσο κρίση εμπιστοσύνης στο πολιτικό σύστημα. Δεύτερον, ότι όλες οι προηγούμενες χρεοκοπίες-παύλα-καταρρεύσεις της χώρας μας (έξι ή επτά, ανάλογα πώς το μετράει κανείς), δεν είναι ίδιες, και ότι η σημερινή είναι εξαιρετικά παρόμοια με μόνο τρεις από αυτές.

Τρίτον, ότι αυτές οι κρίσεις, οι παρόμοιες με τη δική μας, διήρκεσαν η καθεμία κατά μέσο όρο 16 χρόνια.

Αρκετούς μήνες μετά, ο Παππάς καταγράφει και αναλύει αυτές τις τρεις ιδέες, που είναι στην ουσία πλευρές μιας πολύ ενδιαφέρουσας ανάλυσης της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας στο νέο του βιβλίο, “Σε Τεντωμένο Σκοινί - Εθνικές κρίσεις και πολιτικοί ακροβατισμοί, από τον Τρικούπη έως τον Τσίπρα”, που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ίκαρος.

Σύμφωνα με τον Παππά, οι τρεις προηγούμενες κρίσεις που είναι παρόμοιες με τη δικιά μας είναι οι εξής:

1) Η κρίση του 1893 με το “δυστυχώς επτωχεύσαμεν” του Χαριλάου Τρικούπη, που οδήγησε στον ελληνοτουρκικό πόλεμο, στο Διεθνή Οικονομικό Έλεγχο και σε πολύχρονη και διαβρωτική πολιτική και οικονομική αστάθεια. Αυτή κράτησε 17 χρόνια.

2) Η κρίση που ξεκίνησε με το αποτυχημένο πραξικόπημα των βενιζελικών του 1935 και οδήγησε στην παλινόρθωση της μοναρχίας, τη δικτατορία της 4ης Αυγούστου, ενώ ακολούθησαν η Κατοχή, ο εμφύλιος πόλεμος και στη συνέχεια μερικά ακόμα χρόνια πολιτικής αστάθειας. Κι αυτή η κρίση κράτησε επίσης 17 χρόνια.

3) Η κρίση που ξεκίνησε λίγα χρόνια μετά, το 1961, με τον “Ανένδοτο” του Γεωργίου Παπανδρέου. Η έντονη πολιτική αστάθεια και η ακραία πόλωση οδήγησαν στη δικτατορία του ’67 και την κυπριακή τραγωδία. Αυτή η κρίση κράτησε 13 χρόνια.

Και οι τρεις περιπτώσεις είχαν κάποια κοινά χαρακτηριστικά. Πρώτα απ’ όλα, παρ’ όλο που αυτές οι κρίσεις είχαν διαφορετικές αφορμές (μια χρεοκοπία, μια δικτατορία και μια προσπάθεια απονομιμοποίησης μιας εκλεγμένης κυβέρνησης), σε όλες υπήρξε μια έντονη κρίση νομιμοποίησης του πολιτικού συστήματος. Παρ’ όλο που πολλοί πιστεύουν ότι κρίσεις σαν την σημερινή οφείλονται κυρίως σε οικονομικά αίτια, φαίνεται ότι αυτό δεν είναι απαραίτητο. Η κρίση του ’61 ξεκίνησε σε μια εποχή οικονομικής ανάπτυξης, ενώ η κρίση του ’35 ξεκίνησε τρία χρόνια μετά τη χρεοκοπία (και η τρέχουσα, σύμφωνα με τον ορισμό του Παππά, ξεκίνησε δύο χρόνια πριν από τη δική μας χρεοκοπία). Αντίθετα, σε όλες τις περιπτώσεις φαίνεται ότι τα αίτια ήταν αμιγώς πολιτικά: Οι ηγεσίες ήταν ανεπαρκείς, ο κοινοβουλευτισμός ήταν σαθρός, και η μεσαία τάξη, που αποτελεί τη ραχοκοκκαλιά της φιλελεύθερης δημοκρατίας, ήταν αδύναμη. Αυτοί οι τρεις παράγοντες, σύμφωνα με τον συγγραφέα, είναι οι αιτίες όλων αυτών των κρίσεων, και ταυτόχρονα οι αιτίες που δεν επέτρεπαν στις κρίσεις να τελειώσουν.

Ο Παππάς τεκμηριώνει με τις απαραίτητες ιστορικές αναδρομές ότι η σημερινή κρίση είναι μια τέτοια κρίση. Αν και διαφωνίες μπορούν να εκφραστούν στις επιμέρους παραδοχές, η σύγκριση και η ανάδειξη των ομοιοτήτων αποτελούν αφορμή για σκέψη. Για παράδειγμα, κατά τη γνώμη μου βγαίνει αβίαστα το συμπέρασμα ότι η ιστορία θα καταγράψει τους ηγέτες της σημερινής κρίσης (Καραμανλής, Παπανδρέου, Παπαδήμος, Σαμαράς, Τσίπρας), στην ίδια συνομοταξία των μέτριων, ανεπαρκών ή επικίνδυνα ανίκανων ηγετών προηγούμενων κρίσεων, σαν το Θόδωρο Δηλιγιάννη, το Δημήτριο Ράλλη, το Γιώργο Θεοτοκά, το Γεώργιο Παπανδρέου, οι επιλογές των οποίων όχι απλά δεν έδωσαν τέλος στην εκάστοτε κρίση, αλλά εξασφάλισαν τη μεγάλη της διάρκεια.

Το σημαντικότερο από όλα σε μια τέτοια ιστορική καταγραφή, βέβαια, είναι το τέλος. Πώς τελειώνει η κρίση. Αυτό θέλουμε να ξέρουμε όλοι, έτσι δεν είναι; Αν οι προηγούμενες κρίσεις ήταν τόσο παρόμοιες με τη δική μας, πώς τελείωσαν αυτές; Πώς μελετώντας τις μπορούμε να φανταστούμε το τέλος της δικιάς μας;

Η απάντηση, φοβάμαι, είναι “δύσκολα”.

Και οι τρεις κρίσεις τελείωσαν με τον ίδιο, απαράλλαχτο τρόπο: Στο τέλος, το κατεστραμμένο και απολύτως εξευτελισμένο πολιτικό προσωπικό κάλεσε έναν ηγέτη ο οποίος είχε προηγούμενη πολιτική (ή στρατιωτική) εμπειρία και αρκετά ευρεία αποδοχή αλλά βρισκόταν εκτός πολιτικής σκηνής, να έρθει και να αναλάβει την ηγεσία της χώρας, δημιουργώντας σε όλες -μα όλες- στις περιπτώσεις έναν εντελώς νέο πολιτικό σχηματισμό. Το 1910 ήρθε ο Ελευθέριος Βενιζέλος και ίδρυσε το Κόμμα Φιλελευθέρων, το 1952 ο Αλέξανδρος Παπάγος που ίδρυσε τον Ελληνικό Συναγερμό και το 1974 ο Κωνσταντίνος Καραμανλής που ίδρυσε τη Νέα Δημοκρατία. Όλοι αυτοί οι ηγέτες είχαν ένα κάποιο όραμα για το μέλλον, όλοι στελέχωσαν τα νέα πολιτικά τους κόμματα με νέα και σχετικά άφθαρτα στελέχη (πολύ σημαντικό αυτό, είπαμε για το μύθο του “ισχυρού ηγέτη” την προηγούμενη φορά) και όλοι έθεσαν ως προτεραιότητά τους την ισχυροποίηση της μεσαίας τάξης. Όλοι τους δέχτηκαν να έρθουν θέτοντας αυστηρούς όρους, αρνούμενοι σε κάποιες περιπτώσεις να αναλάβουν την πρωθυπουργία χωρίς ισχυρές κοινοβουλευτικές πλειοψηφίες.

Οπότε τι συμπέρασμα μπορεί να βγάλει κανείς για το σήμερα;

Αν η κρίση που περνάμε σήμερα είναι, όπως αναλύεται εκτενώς στο κεφάλαιο 8 του βιβλίου του Παππά, αντίστοιχη αυτών των τριών, μπορεί να υποθέσει κανείς ότι θα τελειώσει και με παρόμοιο τρόπο: Όταν θα πιάσουμε πάτο, θα καλέσουμε κάποιον πολιτικό εκτός πολιτικού συστήματος, ο οποίος θα φτιάξει ένα νέο κόμμα και θα κατοχυρώσει την πολιτική νομιμοποίηση που οι υπάρχουσες δυνάμεις έχουν χάσει. Αν όντως ισχύει η αντιστοιχία, τότε και στη σημερινή κρίση είναι εντελώς αδύνατο να βγούμε με ένα από τα υπάρχοντα κόμματα, ή με κυβερνήσεις συνεργασίας του παλιού πολιτικού προσωπικού. Όχι μόνο επειδή δεν είναι καλά (που δεν είναι), αλλά επειδή δεν έχουν την πολιτική νομιμοποίηση και την εμπιστοσύνη του λαού για να βγάλουν τη χώρα από την κρίση. Αν κάτι μας διδάσκουν οι προηγούμενες κρίσεις -και το βιβλίο του Παππά- είναι πως μόνο κάτι εντελώς νέο με ηγέτη ένα πρόσωπο ευρείας αποδοχής μπορεί να κερδίσει αυτή την εμπιστοσύνη.

Αυτό το “νέο” μπορεί να μοιάζει αδιόρατο αυτή τη στιγμή, δύσκολο να μαντέψει κανείς από πού μπορεί να ξεπεταχτεί, με ποια πολιτική διαδικασία να διαμορφωθεί και να προκύψει. Εγώ έχω μερικές θολές ιδέες, είμαι σίγουρος ότι έχετε και εσείς (εντελώς διαφορετικές μεταξύ σας). Αλλά δεν είναι εύκολο να το φανταστεί κανείς.

Φυσικά είναι δύσκολο. Όπως είπαμε, οι προηγούμενες κρίσεις διήρκεσαν κατά μέσο όρο 16 χρόνια. Πώς να μαντέψουμε με σαφήνεια το τέλος εμείς;

Αφού είμαστε ακόμη στα μισά.


14 April 2017

Το φαινόμενο Ανδρέα Παπανδρέου

Ένας διάλογος με τον γνωστό πανεπιστημιακό και συγγραφέα για το φαινόμενο Ανδρέας Παπανδρέου με αφορμή την έκδοση δύο εύληπτων βιβλίων για τον αμφιλεγόμενο και χαρισματικό πολιτικό που διαμόρφωσε τη νεότερη Ελλάδα.
του Θοδωρή Αντωνόπουλου,  lifo.gr, 10.4.2017
Τόσο όσοι ζήσαμε τη δεκαετία του '80 στα καλύτερα και στα χειρότερά της όσο και όσοι είδαμε, ακούσαμε και διαβάσαμε γι' αυτή χάρη στο πρόσφατο "revival" που τόσες συζητήσεις και αντιπαραθέσεις πυροδότησε, συμφωνούμε νομίζω απολύτως στο εξής: Είναι αδιανόητο να αναφερθείς στην εποχή αυτή δίχως να μνημονεύσεις τον πολιτικό ηγέτη που κυριάρχησε τότε και που λατρεύτηκε όσο λίγοι.
Ανεξάρτητα από την άποψη που μπορεί να έχει κανείς γι΄ αυτόν, ο Ανδρέας Παπανδρέου σημάδεψε ανεξίτηλα τα χρόνια εκείνα με τον λόγο, τα έργα και τις πράξεις του. Με τον χαρακτήρα, τα βιώματα, τις ιδέες, τη δράση, την προσφορά, τις αντινομίες και το συνολικότερο «ψυχογράφημα» του ιδρυτή του ΠΑΣΟΚ και πρωθυπουργού της χώρας επί 11 συνολικά έτη καταπιάνεται στα δύο βιβλία που μόλις εξέδωσε ο πανεπιστημιακός Θάνος Βερέμης, αφιερώνοντας το πρώτο αποκλειστικά σε εκείνον και συμπεριλαμβάνοντάς τον στους έξι επιδραστικότερους ηγέτες της νεοελληνικής ιστορίας στο δεύτερο.
Έχοντας γνωρίσει προσωπικά τον Ανδρέα Παπανδρέου, παρακολουθήσει από κοντά την πορεία του και ανατρέξει, παράλληλα, στις ουκ ολίγες αναφορικά με το πρόσωπό του εκδόσεις που έγιναν ως τώρα, καταφέρνει να σκιαγραφήσει με αρκετά ικανοποιητική απλότητα, πιστότητα και αντικειμενικότητα το πορτρέτο του «ήρωά» του αλλά και των ιστορικών περιόδων στις οποίες πρωταγωνίστησε – περίοδοι που δίχως τη γνώση τους θα δυσκολευόμασταν πολύ να κατανοήσουμε το τι, το πώς και το γιατί της σημερινής, πολύ λιγότερο αισιόδοξης αλλά σίγουρα ρεαλιστικότερης «κατάστασης πραγμάτων».
Ιδού λοιπόν το «απόσταγμα» της ενδιαφέρουσας περί Ανδρέα κουβέντας με τον ομότιμο καθηγητή Πολιτικής Ιστορίας του Πανεπιστημίου Αθηνών και ιδρυτή του ΕΛΙΑΜΕΠ ένα ηλιόλουστο, ανοιξιάτικο, καταπράσινο σαν μακέτα παλιάς αφίσας του ΠΑΣΟΚ πρωί στα γραφεία του Ιδρύματος στη Βασιλίσσης Σοφίας. Μιας λεωφόρου που στα χρόνια της παντοδυναμίας του Ανδρέα πλημμύριζαν, θυμάμαι, σε κάθε προεκλογική περίοδο αλλά και στην καθιερωμένη πορεία για το Πολυτεχνείο προς την αμερικανική πρεσβεία μυριάδες κόσμου, αποθεώνοντας τον διάπυρο κήρυκα της «Αλλαγής» - μιας «Αλλαγής» που, τρεις δεκαετίες μετά, εξακολουθεί να παραμένει ως προς την κυριολεξία της έννοιας το μεγάλο, χιμαιρικό σχεδόν ζητούμενο σε τούτο τον τόπο.  
    Πώς προέκυψε να «εκδώσετε» τον Ανδρέα Παπανδρέου σε δύο, ουσιαστικά, βιβλία;
Είχα κατά νου να γράψω για τον ιδρυτή του ΠΑΣΟΚ καιρό τώρα και όταν μου το ζήτησαν, ανταποκρίθηκα αμέσως. Πρόκειται άλλωστε για έναν χαρισματικό πολιτικό που σημάδεψε τη νεότερη ιστορία της Ελλάδας, μια προσωπικότητα ιδιαίτερη την οποίο παρακολούθησα, διάβασα, άκουσα αλλά και γνώρισα από κοντά. Στο «Δόξα & Αδιέξοδα» (εκδ. Μεταίχμιο) τον αντιμετωπίζω κυρίως θεσμικά, στο «Ανδρέας Παπανδρέου-μεγάλες προσδοκίες» (εκδ. Πατάκης) επιχειρώ ένα πιο «εκ βαθέων» ψυχογράφημα του ανδρός σύμφωνα και με τις μαρτυρίες ανθρώπων που τον έζησαν. Ο συγγραφέας Θάνος Βερέμης
    Ήταν γράφετε από μικρός ένα «ευαίσθητο παιδί»...
Αναμφίβολα, η σχέση άλλωστε με τον πατέρα του ήταν προβληματική και ο ίδιος ο «γέρος» μάλλον επιπόλαιος στη συμπεριφορά του απέναντί του. Όταν π.χ. ο νεαρός Ανδρέας είχε κάνει την «αποκοτιά» να κυκλοφορήσει ένα σοσιαλιστικό περιοδικό στο Κολέγιο Αθηνών επί Μεταξά και ο διευθυντής του Κολεγίου Όμηρος Ντέιβις, ένας μάλλον φιλελεύθερος άνθρωπος χωρίς «μικρόβιο» αντικομμουνιστικό είχε καλέσει τον πατέρα του με σκοπό να «κουκουλώσουν» το θέμα, ο Γεώργιος δεν συναίνεσε, αντίθετα το εξέλαβε ως επίθεση εναντίον του ιδίου εξαιτίας της πολιτικής του δράσης.
Ο νεαρός Ανδρέας είχε επίσης βιώσει εγκατάλειψη και γι΄ αυτό «εκδικήθηκε» αργότερα τον πατέρα του εμπλεκόμενος στην υπόθεση ΑΣΠΙΔΑ (Μάιος ΄65) που συνέβαλε στην εκδήλωση της «αποστασίας» και τελικά στην παραίτηση του Γεωργίου Παπανδρέου. Αλλά και νωρίτερα, όταν έμαθε ότι ο Γεώργιος είχε καταφέρει να έλθει σε κάποιο συμβιβασμό με τον βασιλιά και τον Κανελλόπουλο της ΕΡΕ, ο Ανδρέας έσπευσε να το καταγγείλει δημόσια απαξιώνοντας τις «μυστικές συναντήσεις» και προτείνοντας «κυβέρνηση πεζοδρομίου»! «Μα τι κάνεις, θα μας καταστρέψεις!», τον είχε «μαλώσει» τότε ο Μιχάλης Παπακωνσταντίνου και τότε μόνο ο Ανδρέας «μαζεύτηκε», δίχως όμως και να μεταβάλλει τις απόψεις του.
— Φταίει σαν να λέμε εκείνος για την αποστασία και τη χούντα που ακολούθησε;
Δεν είπα αυτό, το μεγαλύτερο μέρος της ευθύνης βαραίνει σαφώς το παλάτι που επέδειξε αυταρχισμό, ανωριμότητα και επιπολαιότητα, ωστόσο στην εξέλιξη αυτή είχε συμβάλει και ο Ανδρέας με τους τυχοδιωκτισμούς του – άθελά του, βεβαίως.  
    Έχει ενδιαφέρον πάντως ότι τα είκοσι χρόνια που έζησε στην Αμερική, ελάχιστο ενδιαφέρον είχε εκδηλώσει για την πολιτική.
Πράγματι. Ουσιαστικά στην πολιτική αρένα τον «έσπρωξαν» να βγει επιστρέφοντας στην Ελλάδα τόσο η επιθυμία του να τη «βγει» στον πατέρα του όσο και οι προτροπές του Πάνου Κόκκα, εκδότη της εφημερίδας Ελευθερία με τον οποίο αργότερα βρέθηκαν απέναντι εφόσον ο Κόκκας από ένθερμος υποστηρικτής του Γεώργιου Παπανδρέου έγινε «μητσοτακικός» μετά την αποστασία.
    Η δική σας γνωριμία μαζί του;
Τον πρωτοσυνάντησα τέλη δεκαετίας του '70, όταν ακόμα ήταν στην αντιπολίτευση. Ήταν άνθρωπος εντυπωσιακός, επιβλητικός αλλά ταυτόχρονα προσιτός. Ήξερε καταρχήν να ακούει τον συνομιλητή του, αρετή σπάνια για πολιτικό. Σε πρόσεχε, έδινε βάρος σε ό,τι του έλεγες, σε προκαλούσε κιόλας να εκφράσεις την άποψή σου. Ταυτόχρονα σε ψυχολογούσε – ήταν εξίσου καλός σε αυτό – και σου αποκρινόταν αυτό ακριβώς που ήθελες να ακούσεις! Πράγμα βέβαια που τον έκανε άριστο δημεγέρτη.
Ήταν επίσης εύστροφος, ευφυέστατος, μεγάλος οραματιστής αλλά παράλληλα ασταθής κι απρόβλεπτος, κάτι που οφειλόταν στις καταθλιπτικές του τάσεις και τον διπολισμό του τον οποίο γνώριζαν τόσο η πρώτη του σύζυγος, η ψυχολόγος Χριστίνα Ρασσιά που το '92 εξέδωσε κι ένα βιβλίο γι΄ αυτόν όσο και οι προσωπικοί του γιατροί, ο Παρασκευάς Αυγερινός και ο Κώστας Στεφανής. Σύμφωνα π.χ. με τον Αυγερινό, λίγο πριν τον θρίαμβο του '81 ο Ανδρέας βρισκόταν σε άθλια κατάσταση επειδή είχε «υποχρεωθεί» – ύστερα από «ορμήνεια» του Μένιου Κουτσόγιωργα – να χωρίσει με τη Βάσω Παπανδρέου (με την οποία διατηρούσε παράλληλη σχέση) προκειμένου να μην «αμαυρωθεί» η πολιτική του καριέρα.
    Κάτι που δεν συνέβη χρόνια αργότερα με τη Δήμητρα Λιάνη...  
Όχι γιατί τη δεκαετία του '90 είχαν αλλάξει πια αρκετά τα ήθη ενώ ο ίδιος ήταν πια ένας καταξιωμένος, λαοπρόβλητος ηγέτης που «μιλούσε» στο θυμικό πολλών έχοντας δίπλα του μια όμορφη και πολύ νεότερή του γυναίκα.
    Ήταν όντως τόσο «γυναικάς» όσο φημολογούνταν;
Αυτό ίσχυε σίγουρα για τον πατέρα του που υπήρξε μεγάλος «μουρντάρης», όμως η περίπτωση του Ανδρέα ήταν διαφορετική: όντας βαθιά συναισθηματικός, ερωτευόταν πραγματικά τις γυναίκες με τις οποίες «έμπλεκε», δεν είχε δηλαδή καθόλου συμπεριφορά «Καζανόβα»! Αυτό άλλωστε που αναζητούσε δεν ήταν τόσο το πάθος όσο η αγάπη, είτε επρόκειτο για την αγάπη των γυναικών είτε των κομματικών του στελεχών είτε των ψηφοφόρων του. Μια διαπίστωση που απλώς συμπληρώνει την εικόνα ενός ευπαθούς οργανισμού που προσπαθούσε να ρυθμίσει τη ζωή του με το να είναι διαρκώς αντικείμενο θαυμασμού και λατρείας.
    Για ποια πράγματα θα άξιζε να τον μνημονεύουμε με πρόσημο θετικό;
Άλλοτε με ορθούς, άλλοτε με λάθος τρόπους, είναι γεγονός ότι προσέδωσε σημασία, αυτοπεποίθηση και περηφάνια στον «μικρό» άνθρωπο, τον μεροκαματιάρη, τον μη προνομιούχο. Πυροδότησε άλλωστε με τις πολιτικές του τη μεγαλύτερη κοινωνική κινητικότητα και αναδιανομή εισοδήματος που συνέβη μεταπολεμικά, κάτι που βέβαια στηρίχθηκε στις ανεξέλεγκτες παροχές και τον διαρκή δανεισμό. Αναγνώρισε την Εθνική Αντίσταση, καθιέρωσε τον πολιτικό γάμο και προώθησε σημαντικά την ισότητα των γυναικών, μολονότι σε ελάχιστες εμπιστεύθηκε κυβερνητικές θέσεις. Επί των ημερών του κατοχυρώθηκαν επίσης σημαντικά εργασιακά δικαιώματα, ταυτόχρονα όμως έγινε καθεστώς ο κρατικοδίαιτος κομματικός συνδικαλισμός.  
    Η σχέση του με την ΕΟΚ-ΕΕ;
Υποστηρίζεται σήμερα ότι η κριτική που της ασκούσε τότε αποδείχθηκε εν μέρει, τουλάχιστον, σωστή. Στις αναλύσεις και τις διαπιστώσεις πάντα διακρινόταν o Ανδρέας, όχι όμως και στις ρεαλιστικές προσεγγίσεις. Εχθρικός στην αρχή - «ΕΟΚ και ΝΑΤΟ το ίδιο συνδικάτο», τις «απειλές» για δημοψήφισμα και έξοδο -, μεταστράφηκε σαν διαπίστωσε ότι ΕΟΚ σήμαινε επίσης εύκολο χρήμα (ΜΟΠ κ.λπ.) το οποίο όχι απλώς δεν αρνούνταν αλλά το απαιτούσε κιόλας. Ήταν δυστυχώς ο «εισηγητής» της τέχνης της διεκδικητικής επαιτείας. Μιλούσε απαξιωτικά για τις «κοινοτικές ντιρεκτίβες» αλλά καλοδεχόταν τα κοινοτικά κεφάλαια, τα οποία κιόλας στο μεγαλύτερο μέρος τους κατασπαταλήθηκαν από επιτήδειους και ημέτερους αντί να διοχετευθούν στη δημιουργία υποδομών και τον εκσυγχρονισμό της δημόσιας διοίκησης.
    Δεν υπάρχουν ωστόσο στοιχεία ότι ο ίδιος ο Ανδρέας καταχράστηκε χρήματα, παρότι βρέθηκε μπλεγμένος στο σκάνδαλο Κοσκωτά.
Σίγουρα όχι, δεν είχε άλλωστε ανάγκη για κάτι τέτοιο. Δεν ήταν καν ο άνθρωπος που «θα τα τσέπωνε», που λέμε. Και όποτε βρέθηκε σε χρεία, όπως στην επέμβαση καρδιάς στο Χέρφιλντ το '88 ή κατά την αγορά της περίφημης βίλας στην Εκάλη, έσπευσαν αμέσως ιδιώτες φίλοι του που στην πρώτη περίπτωση κάλυψαν πρόθυμα όλα τα έξοδα, στη δεύτερη τον δάνεισαν αφειδώς και άτοκα. Η «αγάπη του λαού» ήταν ο δικός του πλούτος και πράγματι οι ψηφοφόροι του, ο απλός κόσμος τον αγάπησε όσο κανέναν πολιτικό. Ακόμα και σήμερα συναντάς φανατικούς του λάτρεις – προχθές έξω από τον Ευαγγελισμό διασταυρώθηκα με έναν ηλικιωμένο που αναγνωρίζοντάς με κι έχοντας προφανώς υπόψη το βιβλίο μου άρχισε να μου φωνάζει «τι είναι αυτά που γράφεις, δεν ντρέπεσαι, ποιος είσαι εσύ που θα μιλήσεις για τον Ανδρέα!..». Ανέχθηκε, ωστόσο, την «κουτάλα» υψηλόβαθμων στελεχών του όπως ο Νο2 του ΠΑΣΟΚ, ο Άκης Τσοχατζόπουλος – όχι μόνο δεν τα έλεγχε αλλά ανεχόταν κιόλας σιωπηλά το να παρακρατούν για εαυτούς κομμάτι από την «πίτα»!
    Μεγαλύτερό του σφάλμα ποιο θεωρείτε;
Την οικονομική του πολιτική. Παρότι διαπρεπής οικονομολόγος, ήταν ακριβώς ο τομέας όπου απέτυχε περισσότερο, μεταθέτοντας μάλιστα τις ευθύνες του στους εκάστοτε υπουργούς Οικονομικών – δεν είναι τυχαίο που άλλαξε τόσους! Επένδυσε στον αφειδή δανεισμό και την παροχολογία αντί για τη δημιουργήσει αναπτυξιακές υποδομές, να εκσυγχρονίσει τη δημόσια διοίκηση και να μειώσει τις υπέρογκες κρατικές δαπάνες, φοβούμενος το πολιτικό κόστος. Αλλά πώς να πορευτείς σωστά όταν έχεις μεν αύξηση 3-4% στις εξαγωγές αλλά πάνω από 20% στις εισαγωγές; Μετέθετε οπότε διαρκώς το πρόβλημα ώσπου γιγαντώθηκε, με αποτέλεσμα να οδηγηθούμε αναπόφευκτα στη σημερινή κατάσταση. Όχι βέβαια πως ήταν αποκλειστική του ευθύνη, όλες οι μεταπολιτευτικές κυβερνήσεις «βάλανε το χεράκι τους» για να φτάσουμε ως εδώ...
Ευνόησε έτσι, επίσης, τη διόγκωση του λεγόμενου πελατειακού κράτους. Άλλο του «ελάττωμα» ήταν η ροπή στον λαϊκισμό, έναν αμερικανικού τύπου λαϊκισμό που εξυμνεί το μεγαλείο του «απλού ανθρώπου» (ό,τι δηλαδή ακριβώς κάνει σήμερα ο Ντόναλντ Τραμπ!) και που εξέθρεψε, επιπλέον, ιδιαίτερα απεχθή φαινόμενα όπως η εφημερίδα Αυριανή. Ήταν επίσης ισχυρογνώμων και απρόβλεπτα διπρόσωπος – μπορούσε να σε διαβεβαιώσει για κάτι πράττοντας την επομένη το ακριβώς αντίθετο. Επεδίωκε βεβαίως να περιστοιχίζεται από απολύτως έμπιστα άτομα που δεν επρόκειτο ποτέ να τον αμφισβητήσουν (Μένιος, Άκης, Λαλιώτης, Κατσιφάρας, Λιβάνης...) και δεν ανεχόταν «μύγα» στο σπαθί του. «Μυστήρια» παραμένει εντούτοις η σχέση του με τον Κώστα Σημίτη με τον οποίο είχαν διαφωνήσει επανειλημμένα, τον είχε πάψει κι από υπουργό, όμως ποτέ δεν τον απομάκρυνε από το κόμμα όπως συνέβη με άλλους διαφωνούντες. Μάλιστα τόσο ο Γιώργος Παπανδρέου ο νεότερος όσο κι ο Νίκος, ο μικρότερος γιος του Ανδρέα στήριξαν τον Σημίτη όταν διεκδίκησε και κέρδισε από τον «εκλεκτό» του πατέρα τους Άκη την ηγεσία του ΠΑΣΟΚ (1996), μια είδηση που ο Ανδρέας υποδέχθηκε με τη φράση «α μάλιστα, αυτό είναι πολύ ενδιαφέρον!».
    Αλλά η δεύτερη περίοδος του Ανδρέα στην εξουσία (1993-96) ανέδιδε γενικότερα μια εικόνα παρακμής...
Πράγματι, άλλωστε τα χρόνια εκείνα ήταν ήδη «σκιά» του παλιού του εαυτού. Είχε μεν «ωριμάσει» περισσότερο πολιτικά, ήταν όμως πια αρκετά άρρωστος. Εργαζόταν πλέον ελάχιστα και δεν έλεγχε την κατάσταση, έχοντας ουσιαστικά αφεθεί στο νέο του «περιβάλλον» που αποτελούσαν αστρολόγοι και χαρτορίχτρες! Είχε μάλιστα καταφύγει σε μια διάσημη σε αυτούς τους κύκλους «ξεματιάστρα» αρμένικης καταγωγής που τύχαινε να γνωρίζω, όντας θεία του κουμπάρου μου και η οποία είχε αναλάβει μετά την πρώτη τους συνάντηση να τον ξεματιάζει εξ αποστάσεως όποτε εμφανιζόταν στην τηλεόραση. Όχι, δεν είχε «ξεμωραθεί», ούτε ήταν κάτι που «επέβαλε» η Δήμητρα – σύμφωνα με τον Αδαμάντιο Πεπελάση, που τον γνώριζε καλά από παλιά, ο Ανδρέας είχε ανέκαθεν μια ροπή προς τη μεταφυσική, όσο παράξενο κι αν ακούγεται αυτό στους μη γνώστες. Φαίνεται δε ότι τα «ξόρκια» της κυρίας Σοφίας, όπως την αναφέρω στο βιβλίο, είχαν αποτέλεσμα γιατί της έστειλε δώρο ένα μεγάλης αξίας σερβίτσιο ενώ «τακτοποίησε» και την παντρεμένη με Ιταλό ανιψιά της στο ελληνικό προξενείο της Νάπολης! 
    Δεν ήταν πάντως και πολύ φίλος της λεγόμενης υψηλής κουλτούρας.  
Αυτό αληθεύει. Δεν ενδιαφερόταν ιδιαίτερα για τις τέχνες, ούτε διάβαζε πέρα από οικονομικά ή πολιτικά βιβλία. Δεν σύχναζε στο Ηρώδειο, στην Επίδαυρο, σε πολιτιστικές εκδηλώσεις γενικότερα, προτιμούσε πιο λαϊκά «δρώμενα». Του άρεσαν πολύ οι καουμπόικες ταινίες, τα γουέστερν κι όσο για τις μουσικές του προτιμήσεις, κινούνταν από τα αρχοντορεμπέτικα μέχρι τα βαριά λαϊκά, Ρίτα Σακελλαρίου, Μητροπάνο, Τόλη Βοσκόπουλο (του οποίου μάλιστα έγινε κουμπάρος), τέτοια. Είχε δε μάθει να χορεύει καλό ζεϊμπέκικο - πέρα από τα γούστα του, ήθελε να δείχνει ότι διέθετε κι αυτός αυθεντική λαϊκή κουλτούρα, παρότι βέβαια η ανατροφή του ήταν ενός καθώς πρέπει κολεγιόπαιδου και η μητέρα του, κοντά στην οποία μεγάλωσε, υπόδειγμα κυρίας της καλής κοινωνίας – σε αυτή μάλιστα οφείλονται οι καλοί τρόποι που τον διέκριναν, σε αντίθεση π.χ. με τον πιο «αγροίκο» Κωνσταντίνο Καραμανλή.  
    Τι γνώμη είχε άραγε για τους δύο κύριους πολιτικούς του αντιπάλους, Κωνσταντίνο Καραμανλή και Κώστα Μητσοτάκη;
Τον δεύτερο τον μισούσε, δεν του είχε ποτέ συγχωρήσει την αποστασία του '65 και το εξέφραζε αυτό σε κάθε ευκαιρία. Τον πρώτο ωστόσο τον εκτιμούσε και τον σεβόταν, παρά τις συχνές «κόντρες» τους. «Ο Καραμανλής, αυτός ναι, μπορεί να είναι δεξιός αλλά είναι σπουδαίος πολιτικός, ξεχωρίζει», μου είχε πει κάποτε. Εκείνος άλλωστε ήταν που, σε μια προσπάθειά του να προσεγγίσει το Κέντρο είχε προτείνει το '61 στον Γεώργιο Παπανδρέου να καλέσει τον Ανδρέα να επιστρέψει στην Ελλάδα ως επικεφαλής του Κέντρου Προγραμματισμού και Οικονομικών Ερευνών (ΚΕΠΕ), όπως κι έγινε.   Τα εξώφυλλα των βιβλίων
    Και είδαμε τα χρόνια της κρίσης το κραταιό, κάποτε, κόμμα που είχε δημιουργήσει ευαγγελιζόμενος την «Αλλαγή», που έφτασε να το ψηφίζει η μισή Ελλάδα και που κυβέρνησε έντεκα ολόκληρα χρόνια να κατρακυλάει σε μονοψήφια ποσοστά.
Ναι, το ΠΑΣΟΚ «τιμωρήθηκε» σκληρότερα από κάθε άλλο κόμμα, ίσως επειδή ήταν εκείνο που είχε δώσει τις περισσότερες υποσχέσεις. Δεν είχε όμως επίσης ανθρώπους, δεν είχε δηλαδή – πλην εξαιρέσεων όπως οι Πεπονής, Αυγερινός, Αρσένης, Σημίτης και μερικοί άλλοι – τίποτα σοβαρά στελέχη ούτε διέθετε ουσιαστικά στηρίγματα στην κοινωνία. Είχε βασικά πιστούς και «παρατρεχάμενους». Ο δε Γιώργος Παπανδρέου που διαδέχτηκε τον Σημίτη, ήταν μεν συμπαθής και ανοικτών οριζόντων άνθρωπος αλλά εντελώς ακατάλληλος γι΄αυτή τη θέση, είναι λίγο αυτό που λέμε «στον κόσμο του». Δεν ξέρω τι πολιτικό μέλλον μπορεί να έχει πια το ΠΑΣΟΚ, όμως και η τωρινή του πρόεδρος δεν έχει να επιδείξει κάτι ιδιαίτερο και πιθανότατα δεν θα βρισκόταν καν τη θέση αυτή αν δεν ήταν κόρη του Γιώργου Γεννηματά, ιστορικού στελέχους του κόμματος.
— Πόσο λέτε στέκει ότι ο Αλέξης Τσίπρας είναι «ο νέος Ανδρέας» και ο Σύριζα «το νέο ΠΑΣΟΚ», όπως συχνά ακούμε;
Α, αυτά είναι αστειότητες. ΠΑΣΟΚ και Σύριζα είναι δημιουργήματα διαφορετικών πολιτικών και κοινωνικών συνθηκών, παρότι βέβαια θα συναντήσεις στις τάξεις του δεύτερου στελέχη και ψηφοφόρους του πρώτου. Ο Τσίπρας, τώρα, έχει πράγματι «αντιγράψει» κάποια πράγματα από τον Ανδρέα όπως τη διχαστική συνθηματολογία, τον «τσαμπουκά», την απεύθυνση στο θυμικό του ακροατή, τον θυμίζει συχνά και στον τόνο της φωνής, πρόκειται όμως για πολύ διακριτές περιπτώσεις και μεγέθη. Εκτός αυτών, ο σημερινός πρωθυπουργός δεν έχει εκ των πραγμάτων τη δυνατότητα να επαναλάβει ένα «Τσοβόλα, δώσ΄τα όλα!» και να επενδύσει πολιτικά πάνω σε αυτό.
— Επαναδιατυπώνοντας το ερώτημα που θέτετε στο τελείωμα του βιβλίου Δόξα και Αδιέξοδα, γιατί ο αναμφίβολα χαρισματικός και λαοφιλής Ανδρέας Παπανδρέου επέλεξε να μείνει στην ιστορία σαν ριζοσπάστης και όχι σαν αναμορφωτής;

Το εν λόγω ερώτημα ήταν βέβαια ρητορικό! Ποτέ δεν μπορούμε να ξέρουμε εκ των υστέρων. Σίγουρα πάντως επέλεξε εκείνον το ρόλο που ανταποκρινόταν καλύτερα στον χαρακτήρα και τον ψυχισμό του. Αντί οπότε να εξελιχθεί σε έναν μεγάλο "mainstream" ηγέτη, προτίμησε συνειδητά να υποδυθεί τον επαναστάτη χωρίς αιτία.
    Πολύς λόγος γίνεται τελευταία για τη δεκαετία του '80, εποχή της ανάδειξης, της πολιτικής κυριαρχίας αλλά και της πρώτης «πτώσης» του Ανδρέα, εποχή επίσης την οποία σημάδεψε ανεξίτηλα η παρουσία του. Ήταν όντως πιστεύετε τόσο σημαντική;
Οπωσδήποτε ναι. Τότε ουσιαστικά ζήσαμε τη «μεταχούντα», τότε εκτονώθηκε όλη εκείνη η «έξαρση οργής» που είχε συσσωρευθεί την επταετία, τότε φάνηκαν κι έγιναν πράγματα που στις ανεπτυγμένες χώρες της Δύσης συνέβαιναν ήδη όσο εδώ ήμασταν «στον γύψο». Ακόμα και σε ψυχολογικό καθαρά επίπεδο, το γεγονός ότι κυβερνούσε για πρώτη φορά μεταπολεμικά η Αριστερά – διότι το 1981 είχαμε στην πραγματικότητα την πρώτη αριστερή κυβέρνηση, όχι το 2015 – είχε έναν αντίκτυπο πολύ θετικό. Ναι, ισχύει ότι τα 80's ήταν, τρόπον τινά, τα ελληνικά 60's. Υπό την έννοια αυτή, οπότε, ο Ανδρέας Παπανδρέου υπήρξε ο «Τζέιμς Ντιν» τους!  

Αποχαιρετισμός στη θρησκευτική πίστη (59)

Από την καταπίεση στην απελευθέρωση.

Νίκος Π. 23 ετών, άγαμος, εικονογράφος.

Γεννήθηκα σε μια αρκετά καλή θα έλεγα οικογένεια. Ο πατέρας μου παπάς (ένας φιλήσυχος, καλοσυνάτος και εξαίρετος άνθρωπος) και η μάνα μου θεολόγος σε Λύκειο (το ίδιο εξαίρετη με τον πατέρα μου). Και οι δυο, άνθρωποι της Εκκλησίας. 

Τα παιδικά μου χρόνια, δεν μπορώ να πω πως ήταν και τα καλύτερα. Δυο πράγματα είναι που σφραγίσανε την αθώα ψυχή μου: Ο καθωσπρεπισμός και ο Χριστιανισμός! Θυμάμαι πως αρχικά ήμουν ένα ζωηρό παιδάκι γεμάτο κέφι για παιχνίδια. Όμως πρέπει να ήμουν παραπάνω ζωηρός από όσο έπρεπε, διότι θυμάμαι μια φορά που ήμουν στους δρόμους και έπαιζα με κάτι παιδιά ο μεγάλος μου αδερφός όρμησε να με βαρέσει επειδή ήμουν πολύ άτακτος και ενοχλούσα όλη τη γειτονιά. Και οι γονείς μου που το έμαθαν μετά τον επικροτούσαν! Δεν θυμάμαι άλλα από αυτό το περιστατικό, αλλά εξ' αιτίας αυτού του παιδικού τραύματος χαράχτηκε ανεξίτηλα μέσα μου ο καθωσπρεπισμός. Κάτι που η μάνα μου μού το δίδασκε εμμέσως με τις πράξεις της, σχεδόν καθημερινά. Να πρέπει δηλαδή να σεβόμαστε π. χ. τους καθηγητές μας (ακόμα κι αν αυτοί είναι βδελυρά καθάρματα) να μην είμαστε κακομαθημένοι, και γενικά να έχουμε ένα καλό όνομά στην κοινωνία.

Ξεκίνησα με αυτόν τον πρόλογο για να σας δείξω πως ριζώθηκε μέσα μου ο καθωσπρεπισμός που όπως θα σας πω παρακάτω, έπαιξε μεγάλο ρόλο που έγινα Χριστιανός. Αν και άνθρωποι της Εκκλησίας, οι γονείς μου δεν μου άσκησαν μεγάλη θρησκευτική καταπίεση. Η μάνα μου μας πίεζε (όχι έντονα) να εκκλησιαζόμαστε τις Κυριακές και να νηστεύουμε έστω μόνο το κρέας την Μεγάλη Εβδομάδα. Ο πατέρας μου δεν θυμάμαι να με πίεσε για κάτι τέτοιο. 

Όμως τώρα αρχίζουν τα δύσκολα για μένα. Η θεία μου (αδερφή της μάνας μου) είναι μεν πολύ καλός άνθρωπος αλλά είναι και φανατικά θρησκόληπτη όπως και ο άντρας της και η κόρη της. Ο γιος της όχι και τόσο. Κάθε Πάσχα και καλοκαίρι πηγαίναμε και μέναμε σε αυτούς, στη βόρεια Ελλάδα (Εγώ κατοικώ στον Πειραιά). Η θείοι μου νήστευαν κανονικότατα και πήγαιναν όσο πιο τακτικά γινόταν στην Εκκλησία. Μου μιλούσαν για τον "πανάγαθο" Θεό, για τους αγίους κ.λ.π. Χωρίς να το καταλάβω ενστερνίστηκα αμέσως ό,τι μου έλεγαν περί Χριστιανισμού. Ο ύπουλος καθωσπρεπισμός μου με βοήθησε να καταπιώ αμάσητα ό,τι μου λέγανε. Βέβαια ήμουν και μικρό παιδί τότε και ο αθώος εγκέφαλος μου δεν μπορούσε να κρίνει τι είναι σωστό και τι λάθος. 

Αξίζει να σημειωθεί πως οι γονείς μου ήταν αυστηροί αν κάναμε βλακείες, αν λέγαμε κακές λέξεις, αν δεν διαβάζουμε τα μαθήματά μας (τι μανία που είχε αυτή η μάνα μου για αυτό το ενοχλητικό διάβασμα, ρε παιδί μου...) Ο πατέρας μου είχε (και έχει ακόμα) βροντερή φωνή και όταν νευρίαζε και φώναζε (πράγμα σπάνιο, ευτυχώς) πάγωνε το αίμα μου και με έπιαναν τα κλάματα. Η δε μάνα μου, όταν ουρλιάζει (πράγμα επίσης σπάνιο) θυμίζει υστερική μάγισσα. Οι φορές που με μάλωσαν χαράχτηκαν βαθιά στην καρδιά μου γιατί δυστυχώς ήμουν από τη φύση μου πολύ ευαίσθητος. Ακόμα και τώρα που είμαι κοτζάμ 23 χρονών μου έρχονται, έτσι στο άσχετο, σαν Ερινύες αυτές οι κακές στιγμές με φυσική αντίδραση να σφίγγω τις γροθιές μου.

Τα χρόνια άρχιζαν να κυλάνε αργά και βαρετά εξ' αιτίας αυτής της βάναυσης (για μένα) σκλαβιάς που ονομαζόταν "σχολείο". Ποτέ στη ζωή μου δεν μου άρεσε το σχολείο. Ποτέ! Προτιμούσα να πλάθω με το μυαλό μου δικούς μου μαγευτικούς κόσμους και περιπέτειες με την ζωηρή μου φαντασία, μακρυά από ενοχλητικές αγγαρείες και έτσι εκδηλώθηκε η αγάπη μου για τη ζωγραφική. Κατά την ώρα του μαθήματος δεν πρόσεχα καθόλου την δασκάλα που παρέδιδε τα μαθήματα. Ήταν τόσο άχρηστα και βαρετά για μένα. Εν πάση περιπτώσει, όσον αφορά το θεολογικό κομμάτι, ήμουν χαρούμενος που ο καλός Χριστούλης με αγαπούσε και βρισκόταν στους ουρανούς για να με προστατεύει.

Μαζί με την αγάπη μου για τον καλό Χριστούλη όμως, καραδοκούσε στο μυαλό μου ένας αιώνιος φόβος, ο χειρότερος όλων: Η Κόλαση! Εκείνο το φρικτό βραχώδες και σκοτεινό μέρος, με τους απαίσιους δαίμονες να κάνουν σουφλέ τους κακούς ανθρώπους, ήταν πραγματικά ο χειρότερος εφιάλτης μου! Από τότε που μου ριζώθηκε αυτός ο φόβος, προσπαθούσα να ήμουν το καλύτερο παιδί για να μην θυμώσει ο Θεός. Και δεν τα πήγα κι άσχημα. Θα μπορούσα βέβαια και καλύτερα.

Εδώ θα ανοίξω μια μεγάλη παρένθεση και θα σταματήσω για λίγο να μιλάω για θρησκείες, αλλά θα επανέλθω. Τέλειωσα, λοιπόν με καλούς βαθμούς, την έκτη δημοτικού. Επιτέλους! Τα αυστηρά αυτά χρόνια (ήμουν σε ιδιωτικό δημοτικό σχολείο και αυτό λέει πολλά) τελείωσαν και τώρα θα έκανα καινούριους φίλους στο Γυμνάσιο. Στη Δευτέρα  Γυμνασίου, λοιπόν, συνέβη κάτι που άλλαξε την ζωή μου: Ερωτεύτηκα! Μια πεντάμορφη συμμαθήτρια μου, πολυτάλαντη, αέρινη, μυστηριώδες, αλλά και ατίθαση, στρογγυλοκάθισε στην καρδιά μου. Στην Πρώτη Γυμνασίου την έβλεπα μόνο σαν φίλη, αλλά τον επόμενο χρόνο αυτός ο κερατάς ο Έρωτας με ρήμαξε με τα μαγικά του βέλη και έκανε την καρδιά μου σουρωτήρι... Πόσο την αγαπούσα αυτή την κοπέλα... Ήθελα να την βλέπω κάθε μέρα, να ακούω την βελούδινη φωνή της και να αναπνέω τον ίδιο αέρα με αυτήν. Ήταν η μόνη μου παρηγοριά για αυτά τα δύσκολα χρόνια του γυμνασίου που παρεμπιπτόντως ήταν χειρότερα από αυτά του δημοτικού γιατί οι περισσότεροι καθηγητές εκεί μέσα ήταν καθίκια! 

Στην Τρίτη Γυμνασίου, η αγάπη μου για αυτή την κοπέλα αυξήθηκε δραματικά και την είχα σαν θεά. Μόνο εικόνισμα δεν της είχα κάνει. Έμαθα όμως ότι τα είχε με άλλον. Το πόσο στεναχωρήθηκα δεν μπορείτε να το φανταστείτε. Η αγάπη μου, το φως μου να είναι στα χέρια κάποιου άλλου; Γιατί; Είναι άραγε μια δοκιμασία του Θεού; Ίσως... Εκείνη βέβαια δεν ήξερε ότι ήμουν ερωτευμένος μαζί της. Έμαθα πως κάποια στιγμή, εκείνη, χώρισε με τον λεγάμενο. "Ο Θεός με αγαπάει και ποτέ δεν με εγκατέλειψε!" έλεγα μέσα μου. Που να' ξερα... Κάποια στιγμή, λοιπόν, πήρα το θάρρος να της εξομολογηθώ τα αισθήματά μου για αυτήν. Το έκανα μέσω κινητού τηλεφώνου, γιατί ήμουν πολύ ντροπαλός να της το πω από κοντά. Όμως εκείνη δεν ένιωθε το ίδιο για μένα και μου απάντησε πως δεν γίνεται να ήμαστε μαζί. Βέβαια εκείνη στάθηκε πραγματική κυρία, και μου "σέρβιρε" την χυλόπιτα με τέτοιο τρόπο, με σκοπό πονέσω όσο γίνεται λιγότερο. Τόσο καλό κορίτσι είναι! 

Η χυλόπιτα όμως, δεν παύει να είναι χυλόπιτα. Πόνεσα πολύ και έκλαψα όσο πιο αθόρυβα μπορούσα για να μην με ακούσουν οι γονείς μου, που φυσικά, δεν τους το χα πει. Δεν ήθελα για κανένα λόγο να το μάθουν, γιατί oi γονείς μου, φαίνεται να είχαν κάποια κολλήματα πάνω σε αυτό το θέμα: Όταν τους μιλούσα για κορίτσια, εκείνοι αντί να χαρούν που άρχισα να ωριμάζω, έδειχναν μια κάποια... αδιαφορία. Προτιμούσαν (ιδιαίτερα η μάνα μου) να ασχολούμαι με τα μαθήματά μου, γιατί μάλλον "ήμουν πολύ μικρός για τέτοια"... Μια άλλη απογοήτευση ήταν όταν (Τρίτη Γυμνασίου πάντα) μια μέρα, ζωγράφισα ένα πολυμορφικό αμάξι (είχα πάθος με τα αμάξια τότε) σε μια κόλλα Α4, με μεγάλη επιτυχία για την ηλικία μου, κι όταν την έδειξα όλος χαρά στον πατέρα μου για να του δείξω αυτήν μου την επιτυχία, εκείνος την κοίταξε με αδιάφορο ύφος και μου έλεγε πως καλό θα ήταν να διαβάζω τα μαθήματά μου αντί να ζωγραφίζω. Αυτό ήταν πάρα πολύ γερό χαστούκι για μένα. Πήρα την ζωγραφιά, απομονώθηκα στο δωμάτιο μου και την έσκισα σε χίλια κομμάτια και δεν ξαναζωγράφισα αμάξι από τότε.

Μπορεί, αγαπητοί αναγνώστες, να κουραστήκατε και να λέτε "προχώρα επιτέλους στο ψητό! Πες μας την εμπειρία σου με τις θρησκείες!"... Υπομονή, αγαπητοί μου, θα φτάσουμε και σ' αυτό... Πέρασαν λοιπόν τα χρόνια, χωρίς να σταματώ σκέφτομαι και να αγαπώ την κοπέλα εκείνη και συνέχιζα να μεγαλώνω. Στο τέλος της Τρίτης Γυμνασίου συνέβη ένα γεγονός εξαιρετικά σημαντικό για την ζωή μου: Ανακάλυψα τις τσόντες! Και μάλιστα όχι τις κλασσικές τσόντες, όπου πρωταγωνιστούν άντρες οι οποίοι χουφτώνανε στήθη, γλουτούς, και αιδοία, αλλά τσόντες ποδολαγνείας με λεσβίες! Αυτό ακριβώς! Ήμουν σεξουαλικά διεστραμμένος από τότε που θυμάμαι τον εαυτό μου, αλλά νόμιζα πως ήμουν ο μοναδικός στον πλανήτη που είχα αυτό το παράξενο φετίχ. Αυτές τις αιώνιες απορίες που με βασάνιζαν για την σεξουαλική μου ταυτότητα, τις έλυσα με την μαγεία του Ίντερνετ. Πόσο ευτυχισμένος ήμουν! Η ζωή μου ήταν πια ολοκληρωμένη. Δεν χρειαζόμουν πια καμιά κοπέλα. Τώρα είχα ένα σωρό πεντάμορφες γυναίκες στα βιντεάκια με το να γαργαλάνε η μια τις πατούσες της άλλης! Όλες μου τις ερωτικές φαντασιώσεις τις απολάμβανα και με το παραπάνω, έστω εικονικά, με το δώρο του Θεού που λέγεται Ίντερνετ! Εννοείται πως δεν είχα εξομολογηθεί σε κανέναν απολύτως αυτό το φετίχ μου, γιατί ντρεπόμουν απίστευτα και οι γονείς μου δεν είχαν πάρει καθόλου χαμπάρι ότι απολάμβανα τσόντες, αφού το έκανα κρυφά.

Και τώρα, μπορούμε να φτάσουμε στο "ψητό", στη θρησκεία! Πέρασαν λοιπόν τα χρόνια και πέρασα στην Σχολή Καλών Τεχνών της Φλώρινας. Όμορφη πόλη, διαφορετική θα έλεγα. Από τα πρώτα παιδιά που με πλησίασαν ήταν ο Ηλίας, ένα πολύ καλό παιδί και πολύ της Εκκλησίας. Στο δεύτερο έτος λοιπόν μια μέρα που γυρνάγαμε μαζί από την Σχολή, του είπα του Ηλία πως βαριόμουνα και δεν είχα τι να κάνω. Μου λέει λοιπόν ο Ηλίας: "Δεν έρχεσαι μαζί μου στο Κατηχητικό σήμερα;" Εγώ ρώτησα: "Τι κάνουν σε ένα Κατηχητικό; Πως περνάνε την ώρα τους;" Εκείνος μου απάντησε πως παίζουνε πινγκ-πονγκ, συζητάγανε, γελάγανε και ανταλλάσσανε απόψεις περί θρησκειών, θέματα καθημερινής ζωής κ.α. Ε, λοιπόν, μιας και δεν είχα τι να κάνω κι επειδή δεν ήθελα να του χαλάσω το χατίρι (αυτό είναι ένα σημαντικό ελάττωμα που έχω. Το να καταπιέζομαι και να κάνω τις χάρες των άλλων ακόμα κι αν δε μου άρεσαν... Ο καθωσπρεπισμός που λέγαμε...) είπα να πάω στο Κατηχητικό. Κατηχητής μας ήτανε ένας αρχιμανδρίτης (ώρα του καλή!) πρώην φυσικός, αρκετά καλός μπορώ να πω και με πολλές γνώσεις. Το πρώτο μας μάθημα ήταν "Χριστιανισμός και Επιστήμη". Μας εξήγησε πως η θρησκεία και η επιστήμη συμβαδίζουν, φέρνοντας μας κάποια, πειστικά (για το μυαλό μου) επιχειρήματα. Ένιωθα ωραία. "Να και κάτι που δεν ήξερα" είπα στον εαυτό μου. Είπα να συνεχίσω να παρακολουθήσω τα μαθήματα του Κατηχητικού, μιας και υποστήριζα πως ο Θεός θέλει να έρθω πιο κοντά Του και με αυτά τα μαθήματα, σίγουρα θα το πετύχαινα.

Και φτάνουμε λοιπόν στο σημείο που περιμένατε: Στην πρώτη βρωμιά του Χριστιανισμού. Ένα βράδυ, λοιπόν, συγκεντρωθήκαμε στο υπόγειο του ναού (εκεί κάναμε τα μαθήματα) μας ανακοίνωσε ο κατηχητής μας πως "θα δούμε μια ταινία. Μια ταινία που ακούει στο όνομα "Οι σειρήνες της ροκ". Μας εξήγησε πως αυτή η ταινιούλα θα μας δείξει την προέλευση της ροκ μουσικής (που τόσο γούσταρα) και τα μηνύματα που μας δίνει. Ε, λοιπόν, ειλικρινά σας λέω, καλύτερα να είχα αρρωστήσει βαριά για να έχανα αυτό το μάθημα! Τι τρομερό βίντεο ήταν αυτό; Φρικιαστικό θα έλεγα! Η ροκ μουσική που αγαπούσα και που με γέμιζε ενέργεια και ηδονή, μαθαίνω τώρα πως δεν είναι τίποτα άλλο παρά ο Σατανάς μεταμφιεσμένος σε μουσικές και στίχους. Τα αντίστροφα δαιμονικά μηνύματα, το σκοτάδι πίσω από τους στίχους, και γενικά η σατανική δυσωδία που κρυβόταν από πίσω, όχι απλά με απογοήτευσαν. Όχι απλά με τρομοκράτησαν. Αλλά με έκαναν να νιώσω μια πραγματική ψυχολογική κόλαση, χειρότερη από αυτή που μάθαμε όταν ήμασταν μικροί. 

Την επόμενη μέρα από εκείνη την αναθεματισμένη (για να μην το πως αλλιώς και φανώ άκομψος) νύχτα, ήμουν κυριολεκτικά ένας άλλος άνθρωπος. Έτρεμα τα πάντα. Φοβόμουν απίστευτα πως ανά πάσα στιγμή, θα εμφανιστεί μαγικά ο Διάολος και θα με πάρει στην Κόλαση! Όχι μόνο φοβόμουν να ακούσω ροκ ή μέταλ μουσική, αλλά φοβόμουν ΟΠΟΙΟΔΗΠΟΤΕ άλλο είδος μουσικής υπήρχε: Από την Τζαζ, μέχρι και την Κλασσική (!) Υποπτευόμουν τους πάντες ότι είναι Σατανιστές. Έτρεμα μέχρι και την σκιά μου (κυριολεκτικά, όχι αστεία!) γιατί μπορεί αυτή η σκιά να ήταν του ίδιου του Σατανά, ο οποίος κάλλιστα θα μπορούσε να εμφανιστεί μπροστά μου και να με πάρει! Παράλληλα αναρωτιόμουν κάποιες φορές, πώς ήταν δυνατόν να κυκλώνομαι από αυτές τις επικίνδυνες φοβίες και "κολλήματα". Ένα άλλο "κόλλημα" που είχα ήταν η αδικαιολόγητη μικροβιοφοβία...  Τι θα μπορούσα λοιπόν εγώ ο καημένος να κάνω για να αμυνθώ; Πώς θα μπορούσα να τα βάλω με τον Σατανά και με τους μυριάδες δαίμονές του; Μα είναι απλό! Πώς δεν το σκέφτηκα πριν, ο χαζός; Η προσευχή βέβαια! Το πολύτιμο όπλο που μέχρι και τον Σατανά απομακρύνει!

Άρχιζα λοιπόν να προσεύχομαι... Να προσεύχομαι... να προσεύχομαι, να σταυροκοπιέμαι, να προσεύχομαι και να σταυροκοπιέμαι! Δεν προσευχόμουν μόνο για μένα, αλλά και για τα πρόσωπα που αγαπούσα, κυρίως για την κοπέλα που ερωτεύτηκα στο Γυμνάσιο που ήμουν ακόμα τρελά ερωτευμένος μαζί της... Ακόμη όταν πήγαινα στην Εκκλησία τις Κυριακές (αφού πει το δι' ευχών ο παπάς, γιατί νωρίτερα δεν άντεχα. Βαριόμουν απίστευτα την Εκκλησία, ξέρετε) έγραφα ασταμάτητα τα ονόματα από τους ανθρώπους που αγαπώ στα χαρτάκια "Υπέρ Υγείας" για να τους προστατεύσει ο Θεός. Έτσι ένιωθα λίγο πιο ανακουφισμένος. Αλλά προσωρινά μόνο. Γιατί λίγο αργότερα, ένιωθα πάλι τις ίδιες φοβίες περί δαιμονισμού και αιώνιων βασανιστηρίων στην Κόλαση, τόσο για τον εαυτό μου, όσο και για τους άλλους. Κάποια στιγμή λοιπόν, στο χιλιοταλαιπωρημένο μου μυαλό ξεπήδησε μια ειλικρινής απορία: "Ο καλός Θεός τι κάνει για όλα αυτά;" Αλλά την κατάπια αμέσως αυτή την απορία γιατί η Εκκλησία σίγουρα θα την θεωρούσε "βλάσφημη" και με τις βλασφημίες μπορεί κάλλιστα να επιτρέψει στον Διάβολο να με δαιμονίσει ή να με στείλει στην Κόλαση όταν πεθάνω.

Αυτό λοιπόν το μαρτύριο, συνεχιζόταν για μέρες και νύχτες, αλλά παρόλα αυτά συνέχιζα ακάθεκτος να πηγαίνω στο Κατηχητικό, χωρίς να χάσω ούτε ένα μάθημα! Θα αναρωτιέστε τώρα για μένα "Μα καλά, ρε Νίκο, τόσο ηλίθιος είσαι ή τόσο μαζοχιστής και συνέχιζες να πηγαίνεις Κατηχητικό;" Ο λόγος που πήγαινα ακόμα στο Κατηχητικό είναι γιατί φοβόμουν πως αν δεν πήγαινα, θα με τιμωρούσε ο Θεός. Ξέρει να τιμωρεί μια χαρά ο Θεός! Έχει μπόλικη φαντασία και αμέτρητες δυνάμεις. Θα μπορούσα λοιπόν, εγώ το τιποτένιο σκουπίδι να σηκώσω κεφάλι στον παντοδύναμο Θεό; Όχι βέβαια! 

Και το ταξίδι για τα πρόθυρα της τρέλας συνεχίζεται: Νέα μαθήματα για τον Χριστιανισμό που ενώ με γέμιζαν φρίκη και νέες αβάσταχτες φοβίες, τα κατάπινα αμάσητα γιατί φοβόμουν τον Θεό. Τώρα προστέθηκε λοιπόν και μια επιπλέον, η Κατήχηση: Τις Κυριακές μετά την Θεία Λειτουργία πηγαίναμε εγώ, ο Ηλίας και ο Λουκάς (κολλητός του Ηλία και φανατικά θρησκόληπτος) στο μοναστήρι του Αγίου Αυγουστίνου. Εκεί ήμασταν μαζεμένοι καμιά εικοσαριά άτομα, (σχεδόν όλες γριές καρά-θεούσες, και κάτι παλαιών αρχών άντρες, θρησκόληπτοι και αυτοί). Εκεί μας έκανε ομιλίες ένας ιερέας. Το τι άκουσα σε αυτά τα μαθήματα δεν μπορεί να το διανοηθεί το μυαλό σας! Ένα μόνο παράδειγμα θα σας πω, και νομίζω θα καταλάβετε: Μας εξήγησε λοιπόν αυτός ο ιερέας πως το Σύμπαν που διαστέλλεται, στην πραγματικότητα δεν είναι παρά ο ίδιος ο Θεός που ετοιμάζει να μας κάψει όλους για τις αμαρτίες μας, με αφορμή τις gay παρελάσεις που κάνουν οι ομοφυλόφιλοι(!!!) Ναι! Καλά ακούσατε! 

Αυτό ήταν για μένα η χαριστική βολή! Γύρισα σπίτι μου, πλήρως απογοητευμένος (νευριασμένος ούτε καν διανοήθηκα να είμαι γιατί μπορεί να θύμωνε ο Θεός και να με κάψει). Με το που μπήκα μέσα, έστρεψα το βλέμμα μου σε ένα από τα πολλά εικονίσματα του Χριστού που είχα και ξέσπασα πάνω του με βωμολοχίες (αλλά όχι πολύ σκληρές βωμολοχίες, γιατί ο Θεός θα θύμωνε περισσότερο και θα με έκαιγε στα σίγουρα). Μετά το ξέσπασμα, ζήτησα συγχώρεση από τον Θεό, που τόλμησα να ξεσπάσω πάνω του. Ελπίζω να γίναμε ξανά φιλαράκια με τον Θεό, έτσι δεν είναι καλέ μου Θεέ;

Εκτός από αυτή την μικρή κόλαση από το συνονθύλευμα τρόμων και δεισιδαιμονιών είχα και ένα άλλο πρόβλημα: Ο εθισμός μου στην πορνογραφία! Αυνανιζόμουν κάθε μέρα. Δεν είχα ποτέ κοπέλα ξέρετε... Και το παράδοξο είναι πως όσο περνούσε ο καιρός τόσο λιγότερο το ευχαριστιόμουνα. Γιατί άραγε; Ο καθημερινός αυνανισμός με γέμιζε ολοένα και περισσότερες τύψεις, επειδή "ο αυνανισμός θεωρείται σοβαρή αμαρτία" Έκανα κάθε προσπάθεια να το σταματήσω, αλλά δεν κατάφερα τίποτα. Μάλιστα μια φορά (ακούστε τώρα, να πάθετε!) στάθηκα γονατιστός μπροστά στην εικόνα του Αγίου Νικολάου και του έδωσα το λόγο μου πως δεν θα αυνανιστώ ξανά. Άντεξα μόνο μια βδομάδα (πράγμα, μεγάλος άθλος για μένα) Όταν αθέτησα την υπόσχεσή μου αποφάσισα να αυτοτιμωρηθώ για να... εξιλεωθώ! Και ξέρετε τι έκανα; Έμεινα θεονήστικος για μια ολόκληρη μέρα. Πιστέψτε με, αυτό ήταν ιδιαίτερα επίπονο για μένα, γιατί τρώω πολύ και μου αρέσει το καλό φαγητό. 

Συνέχιζα λοιπόν να αυνανίζομαι καθημερινά, να προσεύχομαι σαν τρελός και να ακούω νέες "αλήθειες" για τον Χριστιανισμό. Μερικές από αυτές είναι οι εξής:

— Ο Χριστιανισμός είναι η μόνη αληθινή θρησκεία και αυτό μας το επιβεβαιώνει το γεγονός ότι έχει επικρατήσει όλα αυτά τα χρόνια χωρίς πολέμους και σφαγές σε αντίθεση με τους μουσουλμάνους.

 Η αγνότητα επιβάλλεται! Είναι το χρέος του κάθε άντρα, αλλά και της γυναίκας.

 Οι Πόντιοι λέγανε: "Να σκέφτεσαι τον θάνατο 7 φορές την μέρα"

 Η ελεημοσύνη είναι ο πιο εύκολος τρόπος για να πάμε στον Παράδεισο. 

Και ξέρετε τι έκανα μετά από αυτό το τελευταίο που άκουσα; Έδωσα ολόκληρο 50ευρω στην Εκκλησία, για να κερδίσω την Βασιλεία των Ουρανών!! (βρίστε με, μου αξίζει!)

Έφτασα λοιπόν 21 χρονών και επέστρεψα στον Πειραιά, για να περάσω τα Χριστούγεννα με την οικογένεια μου. Υπήρχε λοιπόν κάτι που δεν είχα κάνει ως τώρα: Δεν είχα ολοκληρώσει ποτέ μια γυναίκα. Παρόλο που θεωρείται τρισμέγιστη αμαρτία (όπως και οτιδήποτε όμορφο υπάρχει στη ζωή) το να κάνεις σεξ πριν το γάμο, εγώ το τόλμησα και επισκέφτηκα το Μεταξουργείο, γνωστό για τους φτηνιάρικους οίκους ανοχής. Την πρώτη μου φορά, πήγα με έναν φίλο μου από το Γυμνάσιο, γιατί αυτός ήξερε τα κατατόπια σε αυτά τα αμαρτωλά μέρη. Με το που μπήκαμε μέσα και μας πλησίασε η σχεδόν ολόγυμνη κοπέλα, εγώ έκανα μεταβολή στα γρήγορα και βγήκα αμέσως από κει μέσα. Ο λόγος ήταν που δεν ήθελα να μάθει ο φίλος μου ότι είμαι ποδολάγνος, γιατί έπρεπε να το πω στην κοπέλα για να προχωρήσουμε και θα άκουγε ο φίλος μου και θα γινόμουν ρεζίλι. 

Ο λόγος που ήθελα να κάνω σεξ δεν ήταν για να πουλάω μούρη στους ελάχιστους φίλους μου, ούτε να ικανοποιήσω το Εγώ μου. Αλλά γιατί ήλπιζα πως θα γινόταν ένα μικρό θαύμα, πως θα σταματούσα να αυνανίζομαι, πως η ανηδονία μου θα εξαφανιζόταν. Μερικούς μήνες αργότερα πήγα μόνος μου αυτή τη φορά στον ίδιο οίκο ανοχής, μιας και ήξερα πια τον δρόμο. Ήταν διαφορετική κοπέλα αυτή τη φορά. Της εξήγησα δειλά πως έχω το συγκεκριμένο φετίχ, αλλά εκείνη δεν την πείραζε καθόλου (δουλειά της ήταν άλλωστε) και προχωρήσαμε στο δωματιάκι. Και πιστέψτε με, το σεξ που έκανα ήταν απλά απαίσιο και ανούσιο! Δεν ένιωσα την παραμικρή ηδονή, δεν το ευχαριστήθηκα καθόλου, και σίγουρα ούτε αυτή, άσχετα αν υποκρινόταν. Ούτε καν εκσπερμάτισα. Ντύνομαι, λοιπόν, αποχαιρετιόμαστε με την κοπέλα και φεύγω από τον οίκο ανοχής. Στον δρόμο για την επιστροφή, ένιωθα κενός και φυσικά αμαρτωλός. Μόλις εκμεταλλεύτηκα σεξουαλικά μια άκακη γυναίκα για 10 ψωροευρώ! Ντρεπόμουν για τον εαυτό μου. Δεν πήγα σπίτι, αλλά στην Εκκλησία την γειτονιάς μου. Ίσως το καταφύγιο του Θεού να με έκανε να νιώσω άνθρωπος ξανά. Μας το είχαν μάθει και στο Κατηχητικό αυτό: πως όταν μπαίνεις στον οίκο του Θεού, γαληνεύει η ψυχή σου. Έλα όμως που δεν γαλήνεψα καθόλου! Αντιθέτως, ένιωσα μια καινούρια ενοχή: την ενοχή της εκμετάλλευσης μιας γυναίκας.

Πήρα λοιπόν μια απόφαση! Θα πήγαινα σε ψυχίατρο! Δεν με ενδιέφερε το κόστος της επίσκεψης, θα πήγαινα εκεί με κάθε κόστος! Ήταν η τελευταία σανίδα σωτηρίας που μου είχε μείνει. Άπαξ και αποτύχει κι αυτός, τότε όλα τελειώσαν. Θα έμπαινα στο επίπονο κελί, που λέγεται "κατάθλιψη". Δυστυχώς όμως, έπρεπε να το πω στους γονείς μου πως θα πάω εκεί, για να ξέρουν όχι τίποτ' άλλο. Η μάνα μου το πήρε εντάξει. Αλλά ο πατέρας μου όμως, μόλις του το είπα και του πρόσθεσα αναγκαστικά πως είμαι εθισμένος στην πορνογραφία, δεν καταδέχτηκε καν να με κοιτάξει στα μάτια. Συνέχιζε να βλέπει τηλεόραση. Δεν ξέρω τι ήταν αυτό που τον πείραζε. Το ότι θα πάω σε έναν επιστήμονα που σίγουρα η επιστήμη πάει κόντρα στη θρησκεία, ή το ότι είμαι εθισμένος στην πορνογραφία που θεωρείται αμαρτία; Μάλλον και τα δύο. Δεν του το συγχώρεσα ποτέ αυτό. Η στάση του ήταν απαράδεχτη. Δηλαδή αν ήμουν ομοφυλόφιλος τι θα έκανε; Θα με αποκλήρωνε; 

Πήγα λοιπόν δειλά, και χωρίς καμιά σχεδόν ελπίδα στον ψυχίατρο, ο οποίος είναι ταυτόχρονα και σεξολόγος, και πραγματικά σας λέω έμεινα μετά την συζήτηση που κάναμε, Α-ΝΑΥ-ΔΟΣ!! Ο άνθρωπος αυτός κατάφερε να εντοπίσει αμέσως το πρόβλημα μου, σχεδόν από μόνος του. Ξέρετε ποιο ήταν το πρόβλημα; Ότι έπασχα από ιδεοψυχαναγκαστικό μηχανισμό! Τώρα εξηγούνται όλα! Έτσι δικαιολογείται το γεγονός της μικροβιοφοβίας, έτσι εξηγείται η αβυσσαλέα τρομολαγνεία περί του Σατανά και των Δαιμόνων του κ.λ.π.. Για όσους δεν ξέρουν τι είναι ο ιδεοψυχαναγκαστικός μηχανισμός, είναι να το πω μπακαλίστικα, σαν να είσαι κυκλωμένος από εμμονές και φοβίες. Και όσο εσύ προσπαθείς να διώξεις την κάθε φοβία, τόσο εκείνη μεγαλώνει και πολλαπλασιάζεται! Για περισσότερες πληροφορίες αυτής της ψύχωσης ψάξτε στο Ίντερνετ! 

Αυτός ο υπέροχος επιστήμονας, απάντησε σε όλες τις απορίες μου, με βοήθησε απίστευτα και μου έγραψε μερικά ψυχοφάρμακα που θα έπρεπε οπωσδήποτε να πάρω, γιατί η κατάσταση μου μόνο με φαρμακευτική αγωγή θα μπορούσε να θεραπευτεί. Με το που την ξεκίνησα, άρχισε ίσως η πιο δύσκολη περίοδος της ζωής μου, γιατί, όπως με είχε προειδοποιήσει ο γιατρός, αυτή η θεραπεία θα μου δημιουργήσει μια "κοιλιά" μέχρι να γίνω καλά. Αυτό συμβαίνει σχεδόν σε κάθε θεραπεία και είναι απολύτως φυσιολογικό. Αλλά έκανα υπομονή. Αξιοζήλευτη υπομονή. Και τα κατάφερα! Σιγά-σιγά, διώχθηκαν από μέσα μου οι φοβίες! Δεν έπλενα πια τα χέρια μου 100 φορές την μέρα, άκουγα πια ροκ μουσική, χωρίς φόβο και πολλά άλλα. Σώθηκα από μια θεραπεία από έναν επιστήμονα και όχι από παρακάλια και γλειψίματα και τάματα στον "καλό" Θεό. 

Οι μέρες περνούσαν και συνέχιζα να πηγαίνω τακτικά στον ψυχίατρο μου και εκείνος με βοηθούσε ακόμα περισσότερο. Σε μια επίσκεψη λοιπόν του είπα «Γιατρέ, αυνανίζομαι κάθε μέρα! Αυτό είναι αμαρτία». Κι εκείνος, όλο ηρεμία μου αποκάλυψε πως ΔΕΝ είναι αμαρτία. Εγώ επέμενα πως η Εκκλησία λέει πως είναι αμαρτία και πως αν αυνανιστείς μια φορά θα πρέπει να μην κοινωνήσεις για τρεις μέρες. Και εκείνος λοιπόν, μου απαντάει ήρεμος «Όλα αυτά, είναι ανοησίες!» Και μου έφερε μερικά επιχειρήματα για τον Θεό που μας αγαπάει και πως δεν μας κρίνει με τέτοια κριτήρια. Βέβαια εγώ πιστεύω πως ανέφερε το όνομα του Θεού για να με κάνει να νιώσω πιο άνετα, μιας και είμαι Χριστιανός. Πιθανόν ο ίδιος να μην είναι Χριστιανός. Αλλά ξέρετε κάτι; Δεν με ένοιαζε καθόλου.

Η θεραπεία συνεχιζόταν, αλλά δυστυχώς από μέσα μου, η ανηδονία και ο τρόμος για τον Θεό και την Κόλαση, δεν έφευγαν. Απόρησα! Αλλά δεν με πολυπείραζε. Πίσω στη Φλώρινα, είχα κάνει ένα μεγάλο διάλειμμα από το Κατηχητικό λόγω θυμού. Αλλά, εγώ με την εκνευριστική μου καλοσύνη είπα να ξαναπάω εκεί για να μην στεναχωρήσω τον κατηχητή. Συνεχιζόντουσαν τα μαθήματα, μαθαίνοντας εγώ νέα πράγματα για τον Χριστιανισμό. Για το πόσο καλός είναι, για το πόσο μας αγαπάει ο Θεός και άλλα τέτοια. 

Έφτασα στο τέλος της φοιτητικής μου ζωής. Για τελευταίο αποχαιρετιστήριο μάθημα του Κατηχητικού, ο κατηχητής μας οργάνωσε μια μονοήμερη εκδρομή στα Γιάννενα. Εγώ δεν ήθελα να πάω. Δεν μου αρέσουν οι εκδρομές. Αλλά επειδή με παρακάλεσε ο Ηλίας να έρθω μαζί τους, δέχτηκα για να μην τον στεναχωρήσω (ο ηλίθιος καθωσπρεπισμός μου χτύπησε ξανά). Στην εκδρομή αυτή λοιπόν, πέρασα ΑΠΑΙΣΙΑ!!! Μας τραβολογούσαν σε μοναστήρια, σε μουσεία, στο σπίτι του Άη Γιώργη των Ιωαννίνων και σε εκκλησίες! Το μετάνιωσα από την πρώτη στιγμή, αλλά δεν μπορούσα να κάνω τίποτα. Έτσι ήπια και αυτό το πικρό ποτήρι. Με το που επέστρεψα σπίτι μου από από αυτήν την εκδρομή, ξεστόμισα τρομερές κατάρες για να ξεσπάσω. Και τι έκανα μετά; Μα φυσικά προσευχόμουν για να με συγχωρέσει ο Θεός... Άντε πάλι από την αρχή! Ο Θεός ήταν πια ένα αναπόσπαστο κομμάτι της ζωής μου. Τον ένιωθα να παρακολουθεί κάθε μου κίνηση και να ελέγχει την ζωή μου. Εγώ τα υπέμεινα όλα αυτά για να κερδίσω επιτέλους την Βασιλεία των Ουρανών, το υπέροχο αυτό μέρος, όπου δεν υπάρχει πόνος, δεν υπάρχει φόβος, δεν υπάρχουν δαίμονες, παρά μόνο ευτυχία, γαλήνη και αθανασία.  

Και φτάνουμε λοιπόν, αγαπητοί μου, λίγες μέρες πριν την σήμερον ημέραν. Με τον Θεό να με παρακολουθεί και να με βασανίζει, τόλμησα λοιπόν να μπω σε μια αθεϊστική ιστοσελίδα. Ήταν άραγε αντίδραση, ήταν απλά θέλημα της τύχης; Δεν ξέρω... Εκείνο όμως που ξέρω είναι πως... πως... δεν ξέρω τι να πω, πραγματικά. Αυτή τη στιγμή που διαβάζετε αυτές τις γραμμές, δεν ξέρω πως να το περιγράψω αυτό που ένιωσα όταν διάβασα μερικά άρθρα εκείνης της ιστοσελίδας. Ένιωσα μια... μια λύτρωση... μια ελευθερία... μια αλήθεια! Ξεκοκάλισα αχόρταγα όλο και περισσότερα άρθρα και μετά από μια μέρα, έπεσα και στο sfrang.blogspot.gr. Πως γίνεται άραγε να περιγράψει κανείς την χαρά του και το πάθος του για ελευθερία (πραγματική ελευθερία, όχι αυτή που μας επιβάλλει ο θεός δήθεν από αγάπη) Παρατηρήσατε πως τη λέξη "θεός" την έγραψα με μικρό θήτα; Νομίζω πως καταλάβατε γιατί. Έκατσα και διάβασα πάρα πολλά άρθρα στο υπέροχο blog, αλλά αυτά που με συναρπάσανε και που διάβασα μέχρι και τα σημεία στίξης, είναι αυτή η κατηγορία μου μπήκα και εγώ τώρα: Τους «Αποχαιρετισμούς στη θρησκευτική πίστη». Πραγματικά είναι τα καλύτερα άρθρα, που διάβασα ποτέ στη ζωή μου! Ο βασανισμένος κόσμος μοιραζόταν μαζί μας τις εμπειρίες του ελεύθερα και χωρίς φόβο. 

Μελετώντας αδιάκοπα αυτά τα πολύτιμα άρθρα, ένιωσα κάτι μέσα μου να αλλάζει. Ένιωσα να σπάνε μια-μια αυτές οι απαίσιες και βαριές αλυσίδες μου, που ονομάζονται ο """""""""""πανάγαθος""""""""""" Θεός. Ένιωσα κάτι που δεν είχα νιώσει ποτέ στη ζωή μου μέχρι τώρα! Ένιωσα την... ελευθερία! Αυτή την βιασμένη και υποτιμημένη λέξη που έχει χάσει πια την αξία της από τις πολλές άσκοπες επαναλήψεις. Ελευθερία! Μαζί με την ελευθερία ένιωσα και κάτι άλλο: Ένιωθα ένα μίσος! Ένα μίσος για αυτό το ουράνιο, σαδιστικό κτήνος, που ονομάζεται "θεός". Ένα μίσος για αυτή την διεστραμμένη θρησκεία που λέγεται "Χριστιανισμός". Ένα μίσος στο καταραμένο Κατηχητικό που μου έκανε αυτή τη βρωμερή πλύση εγκεφάλου! Σκλάβωσα τα 23 χρόνια της ζωής μου σε ψέματα, σε πλάνη και σε πλήρη άγνοια! Όταν έμαθα δε το πως επικρατήσε ο ελεεινός Χριστιανισμός, έφριξα! Δεν μας μάθανε ποτέ στο σχολείο ότι οι "καλοί" χριστιανοί, κατασφάξανε και βασανίσανε δεν ξέρω κι εγώ πόσες χιλιάδες αθώα άτομα με το "έτσι θέλω". Όταν δε, έμαθα από αυτά και άλλα τα άρθρα, τι πραγματικά έκανε ο θεός στην Π.Δ., ε εκεί ένιωσα απερίγραπτο μίσος και αηδία για αυτόν. 

Πως θέλεις ρε ψυχανώμαλε θεέ να σ' αγαπήσω, όταν είσαι ένα απαράδεκτο καθίκι και ελέγχεις τις ζωές των άλλων; Πως θες να σε αγαπήσω, όταν στέλνεις καρκίνους σε αθώους ανθρώπους για να περνάει η ώρα σου; Πως θες να σε αγαπήσω όταν έχεις συμμαχήσει με τον Σατανά (που ΕΣΥ δημιούργησες) και του επιτρέπεις να κάνει ό,τι γουστάρει στα ανυπεράσπιστα πιόνια σου που ονόμασες "ανθρώπους"; Πως θες να σε αγαπήσω όταν μου σκλάβωσες όλα τα χρόνια της ζωής μου (που δεν θα πάρω ποτέ πίσω) για να διασκεδάζεις; Σε σιχαίνομαι, πραγματικά! Με κατέστρεψες! Με γέμισες παιδικά τραύματα που δεν θα θεραπευτούν ποτέ! Έπνιξες τον αθώο εγκέφαλό μου, στον τρόμο, στις φοβίες, στην απελπισία και σε πολλές άλλες δυστυχίες! 

Απορώ πως τολμάνε μερικά πιόνια του Χριστιανισμού να ισχυρίζονται πως ο θεός είναι η απόλυτη ελευθερία και αγάπη (!!!!!) Ρε, μας δουλεύετε;! Το γεγονός ότι ο θεός σας θα μπορεί όποτε θέλει να μας στείλει στην αιώνια κόλαση, επειδή δεν ακολουθούμε τους δυσβάσταχτους κανόνες του το θεωρείτε "ελευθερία" και "αγάπη"; Πηγαίνετε, βαρέστε το κλούβιο κεφάλι σας στον τοίχο, μπας και ξυπνήσετε! Ναι, φίλε χριστιανέ, εσύ που αυτή τη στιγμή διαβάζεις αυτό το "βλάσφημο" άρθρο, και με βρίζεις από μέσα σου, το είπα!! Εσύ που τολμάς να ονομάζεις τον θεό σου "πατέρα" μας(!!!) "Πατέρα μας!!!" Άκου ρε! Ο πατέρας μου, ρε φανατισμένε χριστιανέ, με αγαπάει πραγματικά, και δεν θα με εκβίαζε ποτέ! Ακόμα και αν τον πρόδωνα (λέμε τώρα), εκείνος θα με συγχωρούσε. Ξέρεις γιατί; Γιατί σε αντίθεση με τον ουράνιο αφέντη σου, ο πατέρας μου με αγαπάει! 

Τον θεό, άρχισα να τον αντιπαθώ από την στιγμή που έδιωξε τους πρωτόπλαστους και τους τιμώρησε στέλνοντάς τους στην εχθρική γη. Αφού είναι πανάγαθος, και ξέρει και το μέλλον, τότε γιατί έστησε αυτό το γεγονός με τον καρπό της γνώσης; Δεν ήξερε πως οι πρωτόπλαστοι θα "αμαρτήσουν"; Άρα ήταν προμελετημένο από τον θεό, το να μας τιμωρήσει και να μας διώξει από τον παράδεισο, με την βοήθεια του φιλαράκο του, τον Σατανά. Θυμάμαι είχα ρωτήσει την μάνα μου για πιο λόγο βρίσκομαι εγώ στην γη, αφού την "αμαρτία" την έκαναν ο Αδάμ και η Εύα και όχι εγώ. Εκείνη με κοίταξε με ένα βλοσυρό ύφος, έπειτα έκλεισε τα μάτια της και μου είπε: Εφόσον καταγόμαστε από τον Αδάμ και την Εύα είμαστε ένοχοι, γι' αυτό και φταίμε και εμείς (!!) Αυτό δεν το δέχτηκα ποτέ στη ζωή μου!...

Το κακό είναι πως στο πίσω μέρους του μυαλού μου, κατοικεί ακόμα η φοβία του ότι θα πάω στην κόλαση όταν πεθάνω, εξαιτίας του πανίσχυρου αντικτύπου της πλύσης εγκεφάλου που δέχτηκα. Αλλά μάλλον θα φύγει κι αυτό σιγά-σιγά. Στους γονείς μου δεν το είπα ακόμα πως έγινα άθεος. Δεν ξέρω αν θα τους το πω ποτέ. Φοβάμαι πως θα το πάρουν πολύ βαριά, ιδιαίτερα ο πατέρας μου, και θα στεναχωρηθούν πολύ. Αλλά να σας πω κάτι; Χίλιες φορές καλύτερα να στεναχωρηθούν εκείνοι για ένα μικρό ή και μεγάλο χρονικό διάστημα, παρά να ζήσω εγώ μες στη δυστυχία και την καταπίεση για το υπόλοιπο της ζωής μου. Θα ήθελα να σας γράψω κι άλλα πολλά για το τι γνώμη έχω πια για τον θεό, για τις θρησκείες και για τους φανατισμένους θρησκόληπτους, αλλά πιστεύω σας κούρασα αρκετά...

Με λένε Νίκο και είμαι καλά τώρα πια... Δραπέτευσα από την σκοτεινή μου φυλακή! Σχεδόν όλες οι αλυσίδες μου που με κρατούσανε ακίνητο, σπάσανε και εξαφανιστήκανε. Και αυτές που μείνανε, είναι θέμα χρόνου να σπάσουν και αυτές. Δουλεύω σε έναν εκδοτικό οίκο σαν εικονογράφος. Κοπέλα δεν έχω βρει ακόμα. Την κοπέλα που ήμουν ερωτευμένος από το Γυμνάσιο την ξεπέρασα πια και τώρα είμαστε δύο πάρα πολύ καλοί φίλοι. Ένα ακόμα χαρμόσυνο γεγονός είναι πως όταν αυνανίστηκα χτες, έγινε κάτι που δεν το περίμενα: Κατά την διάρκεια της εκσπερμάτωσης ένιωσα μεγαλύτερη ευχαρίστηση από όλες τις προηγούμενες φορές! Αυτό ήταν! Τώρα κατάλαβα γιατί ένιωθα ανηδονία: Γιατί είχα το άγχος του θεού μέσα μου. Να φανταστείτε πως στο παρελθόν, υπό την επήρεια του χριστιανισμού, πριν δω τσόντα και αυνανιστώ, έκανα τον σταυρό μου για να με συγχωρέσει ο θεός για την "αμαρτία" που συνειδητά πήγαινα να πράξω. Αυτό τα λέει όλα! 

Οι πρώτες ακτίνες του φωτός της ελευθερίας νιώθω να με αγγίζουν τώρα πια. Βλέπω τον κόσμο με άλλα μάτια. Δεν είμαι πια σκλάβος, οι σκλάβοι δεν μπορούν να δουν τον ουρανό. Δεν φοβάμαι πια. Να φανταστείτε πως χτες το βράδυ, επικοινώνησα μέσω e-mail με την δημιουργό και διαχειρίστρια μιας πολυαγαπημένης μου πορνο-ιστοσελίδας που αφορά την ποδολαγνεία. Και μου απάντησε! Καλοσυνάτη και ευγενέστατη, κι όχι μια "δούλα του Σατανά" όπως όλοι οι θρησκόληπτοι θα χαρακτήριζαν. Σκέφτομαι ακόμα να κάνω εγγραφή σε ένα forum ποδολαγνείας και να μοιραστώ μαζί τους τις απόψεις και τις εμπειρίες μου. Κάτι που μέχρι τώρα, δεν τολμούσα να το κάνω ούτε με σφαίρες, λόγω ντροπής και φόβου, απέναντι στον θεό. Ο εγκέφαλος μου ξεβρόμισε και ανέπνευσε. Είμαι ο εαυτός μου πια! Κανένας δεν μπορεί να με αλλάξει. Είμαι ευτυχισμένος!

Είμαι σίγουρος πως όλοι εσείς οι πιστοί χριστιανοί που διαβάζετε αυτό το post θα κουνάτε με λύπη το κεφάλι σας και θα λέτε "Α, ρε κακομοίρη, σε ξεγέλασε κι εσένα ο Σατανάς! Μετανόησε πριν είναι αργά για να σε δεχτεί ο Θεός κοντά Του..." Μαντέψτε: Δεν χρειάζομαι κανέναν ουράνιο μπαμπούλα κοντά μου! Και επειδή φοβάστε μήπως καώ στην Κόλαση, ένα έχω να σας πω: Έζησα στην Κόλαση για 23 ολόκληρα χρόνια! Δεν είχε φωτιές και καζάνια, αλλά ένα ατελείωτο ψυχολογικό βασανιστήριο, όπου δεν είχε τέλος ούτε και τις νύχτες!  Θεωρώ τον εαυτό μου ήρωα που δραπέτευσε από τα Τάρταρα, με βοήθεια από αυτά τα «αθεϊστικά» blog φυσικά. Τώρα που πήρα έστω και μια γεύση της πραγματικής ελευθερίας και αλήθειας, δεν γυρίζω πίσω στο σκοτάδι!  

Αγαπητοί αναγνώστες. Μην ζείτε στο ψέμα για κανέναν λόγο. Δεν το αξίζετε! Η ζωή είναι μια και μοναδική και ο χρόνος δεν γυρίζει πίσω όσο και να χτυπιόμαστε. Ζήστε την πολύτιμη ζωή σας, όπως θέλετε, αρκεί φυσικά να μην βλάπτετε τους γύρω σας. Πλουτίστε τον εαυτό σας με αληθινή γνώση και όχι με ψέματα τα οποία σας φυλακίζουν. Εύχομαι να είστε πάντα ευτυχισμένοι, και να περνάτε καλά.