18 November 2017

Το Νησί του Πάσχα παράγει συνεχώς νέα ερωτήματα

Το πώς έζησαν, πώς κατέστρεψαν τον τόπο τους και κυρίως πώς και γιατί δημιούργησαν τα περίφημα γιγάντια αγάλματα οι κάτοικοι του νησιού αποτελεί μυστήριο στο οποίο οι επιστήμονες προσθέτουν συνεχώς νέα επεισόδια.


του Θοδωρή Λαϊνά, ΒΗΜΑ, 18/11/2017


Το Νησί του Πάσχα (Rapa Nui) είναι ένα από τα πιο απομονωμένα κατοικημένα νησιά του κόσμου, 3.500 χιλιόμετρα δυτικά της Χιλής, στον Ειρηνικό. Ήταν κάποτε καλυμμένο από πλούσια δάση φοινικόδεντρων, σήμερα όμως τα δέντρα απουσιάζουν από το σκληρό τοπίο. 
Οι Πολυνήσιοι ναυτικοί που αποίκησαν το νησί την πρώτη χιλιετία μ.Χ. δημιούργησαν τον πολιτισμό των Ράπα Νούι, γνωστό από τα περίφημα μοάι, μνημειώδη αγάλματα με ανθρώπινη μορφή. Η κρατούσα θεωρία αναφέρει ότι τους πρώτους αιώνες περίπου 15 χιλιάδες κάτοικοι ζούσαν στο νησί ειρηνικά και χωρίς προβλήματα. Κάποια στιγμή όμως αναπτύχθηκαν εμφύλιες έριδες οι οποίες οδήγησαν στην ταχεία αποψίλωση των δασών για την κατασκευή των αγαλμάτων. 


Οι έριδες αλλά και η αποψίλωση των δασών οδήγησαν, σύμφωνα με τους ειδικούς, σε σχεδόν ολική εξαφάνιση τον τοπικό πληθυσμό. Οι πρώτοι Ευρωπαίοι εξερευνητές που έφτασαν στο νησί τον 18ο αιώνα βρήκαν περίπου 2-3 χιλιάδες πεινασμένους και ταλαιπωρημένους κατοίκους. Πρόσφατες γενετικές μελέτες είχαν δείξει ότι οι κάτοικοι του Νησιού του Πάσχα (που πήρε το όνομά του επειδή ο Ολλανδός θαλασσοπόρος Γιάκομπ Ρόγκεβεν που πήγε πρώτος σε αυτό έφτασε εκεί ανήμερα την ημέρα του Πάσχα) είχαν για αρκετό χρονικό διάστημα επαφές με κατοίκους ηπειρωτικών περιοχών της Νότιας Αμερικής. Οι επαφές αυτές δεν ήταν μόνο εμπορικές ή κοινωνικές αλλά με βάση τα ευρήματα οι Ράπα Νούι και οι φυλές των ηπειρωτικών περιοχών είχαν και σεξουαλικές επαφές, με αποτέλεσμα αυτή η... ανταλλαγή των γονιδίων να εντοπιστεί από τους γενετιστές. 
Ωστόσο μια σειρά από νέες μελέτες ανατρέπουν όλα όσα πιστεύαμε ως σήμερα. Η τελευταία γενετική μελέτη στους ντόπιους του νησιού δείχνει ότι δεν διαθέτουν νοτιοαμερικανικό DNA και έτσι οι θεωρίες επαφών με τη Νότια Αμερική αμφισβητούνται πλέον. Η πιο ενδιαφέρουσα νέα μελέτη που είδε το φως της δημοσιότητας όμως αναφέρει ότι ο τοπικός πληθυσμός δεν έπεσε θύμα των εχθροπραξιών και της αποψίλωσης των δασών αλλά λόγω τοπικών μεταβολών του κλίματος.

Τα αγάλματα

Υπάρχουν διάφορες θεωρίες για τους λόγους της κατασκευής των αγαλμάτων. Είναι πιθανό τα αγάλματα να κατασκευάζονταν για να αναδείξουν την υπεροχή της μίας ή της άλλης αντιμαχόμενης πλευράς ή για να συμβολίσουν την επικράτηση σε κάποια αναμέτρησή τους ή ίσως ως προσφορά στους θεούς. Υπάρχει και μια θεωρία που αναφέρει ότι ενδεχομένως δεν υπήρξε κάποια εμφύλια έριδα αλλά απλά οι κάτοικοι του νησιού κυριεύτηκαν κυριολεκτικά από μανία για την κατασκευή αυτών των αγαλμάτων. Οι ειδικοί εκτιμούν ότι η κατασκευή των αγαλμάτων έλαβε τέτοια έκταση που τελικά οδήγησε στην ολοκληρωτική καταστροφή του φυσικού περιβάλλοντος, με αποτέλεσμα το νησί να γίνει ένας άγονος τόπος στον οποίο δεν μπορούσε να επιβιώσει ο τοπικός πληθυσμός.
Ερωτηματικό αποτελεί το πώς οι Ράπα Νούι κατάφερναν όχι μόνο να  κατασκευάζουν τα αγάλματα που είχαν ύψος πολλών μέτρων και βάρος δεκάδων τόνων αλλά κυρίως πώς κατάφερναν να τα μεταφέρουν σε διάφορες περιοχές του νησιού. 
Ομάδα ειδικών από το Πολιτειακό Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας έφτιαξε ένα αντίγραφο μοάι και προσπάθησε να μαντέψει τον τρόπο τον οποίον χρησιμοποιούσαν οι Rapa Nui για να μετακινούν τα τεράστια αγάλματα σχετικά γρήγορα και με ασφάλεια σε μεγάλη απόσταση, λαμβάνοντας υπόψη τα πενιχρά μέσα που είχαν στη διάθεσή τους. Τελικά οι επιστήμονες βρήκαν μια τεχνική μετακίνησης η οποία δείχνει ιδιαίτερα αποτελεσματική. Οι ερευνητές έδεσαν το άγαλμα με μακριά σκοινιά και χωρίστηκαν σε τρεις ομάδες. Η μια ομάδα έπιασε το ένα σκοινί, η δεύτερη ομάδα το σκοινί που βρισκόταν στην αντίθετη πλευρά από την πρώτη ομάδα και η τρίτη ομάδα έπιασε το σκοινί που ήταν δεμένο στην πλάτη του αγάλματος. Οι δύο ομάδες άρχισαν να τραβούν τα σκοινιά με τρόπο ανάλογο με αυτόν στο παιχνίδι της διελκυστίνδας. Οπως αποδείχτηκε, η μέθοδος αυτή επέτρεψε στο άγαλμα να κινείται προς τα εμπρός - το άγαλμα έμοιαζε κυριολεκτικά να περπατάει. Αν λοιπόν οι Ράπα Νούι χρησιμοποιούσαν αυτή την τεχνική, θα μπορούσαν να μετακινούν σχετικά γρήγορα τα αγάλματα από τα λατομεία στα σημεία εγκατάστασης και μάλιστα η τοποθέτησή τους θα γινόταν σχετικά εύκολα αφού τα μοάι μετακινούνταν σε όρθια θέση. 
Πολλά από τα μοάι που διασώζονται είναι πεσμένα σε διάφορα σημεία του νησιού. Σύμφωνα με τους ερευνητές που έκαναν το πείραμα, η θέση στην οποία βρίσκονται τα πεσμένα αγάλματα δείχνει ότι ο τρόπος μετακίνησής τους από τους Ράπα Νούι ήταν αυτός που δοκίμασαν και οι ίδιοι.




05 November 2017

Γιορτάστε τον Λουκρήτιο, όχι τον Λούθηρο

του Markus C. Schulte von DrachSüddeutsche Zeitung, 30/10/201
Στη Γερμανία και σε άλλες προτεσταντικές χώρες γιορτάζεται επίσημα ο εκκλησιαστικός μεταρρυθμιστής Μαρτίνος Λούθηρος, αλλά δεν ενδιαφέρονται όλοι να πανηγυρίσουν. Εναλλακτικά προσφέρεται μία άλλη επέτειος: Πριν από 600 χρόνια ανακαλύφθηκε ένα ποίημα από την αρχαιότητα, του οποίου η σημασία για το σύγχρονο κόσμο είναι ανεκτίμητη.
Η Γερμανία γιόρτασε στις 31 Οκτωβρίου 2017 με την επίσημη «Ημέρα της Μεταρρύθμισης» τον Μαρτίνο Λούθηρο. Αυτός ο Αυγουστινιανός μοναχός έβαλε πριν από 500 χρόνια σε κίνηση μια διαδικασία, η οποία, όχι μόνο οδήγησε σε νέα διάσπαση της χριστιανικής εκκλησίας στην Ευρώπη, αλλά μακροπρόθεσμα έφερε περισσότερη θρησκευτική ελευθερία και αυξημένο διαχωρισμό κράτους και εκκλησίας.
Απ’ την άλλη πλευρά πέφτει η μία ή η άλλη σκιά στην ιστορική μορφή του Λούθηρου, ο οποίος εκδηλώθηκε ως εχθρός των Εβραίων και των αγροτών, ήταν ρατσιστής, εθνικιστής, μισογύνης, μισούσε τους ανάπηρους και τους ετερόδοξους, αλλά ταυτόχρονα δεν είχε αναστολές να συγχρωτίζεται με την κοσμική εξουσία των ευγενών. Στο πέρασμα προς τη νέα εποχή πάταγε ο Λούθηρος με περισσότερο από ένα πόδι σταθερά στο Μεσαίωνα.
Σε όσους δεν λέει πολλά η «Ημέρα της Μεταρρύθμισης», θα μπορούσαν όμως να πάρουν αφορμή για πανηγυρισμούς από μία άλλη επέτειο, η οποία έβαλε την Ευρώπη και άλλες γεωγραφικές περιοχές του κόσμου στο δρόμο για τη δημιουργία σύγχρονων κοινωνιών.  
Πριν από 600 χρόνια, ανακαλύφθηκε εκ νέου ένα κείμενο, του οποίου η σημασία για το Διαφωτισμό ακόμα και σήμερα δεν μπορεί να εκτιμηθεί στην απαραίτητη έκταση. Είναι ένα ποίημα, το οποίο είχε συγγράψει ο Ρωμαίος Titus Lucretius Carus (Λουκρήτιος), στον πρώτο αιώνα π.Χ.: «De rerum natura» (Περί της Φύσεως των Πραγμάτων). Πρόκειται για ένα από τα μεγαλειώδη και δραστικότερα κείμενα της Ιστορίας του Πολιτισμού.  
Ο Ιταλός ουμανιστής και κυνηγός παλαιών βιβλίων Πότζο Μπρατσολίνι (Poggio Bracciolini) ανέσυρε το 1417 ένα χειρόγραφο με πάνω από 7.800 στίχους που είχε τίτλο «De rerum natura», πιθανόν στη βιβλιοθήκη του ηγουμενείου των Βενεδικτίνων της Fulda (Φούλντα) και ήταν ακριβώς το ποίημα του Λουκρήτιου. Ήταν μια τεράστια τύχη για τον πολιτισμό που υπήρχε ακόμα αυτό το χειρόγραφο και ήταν επίσης μεγάλη τύχη που αντιγράφτηκε το ποίημα, πριν εξαφανιστεί το πρωτότυπο εύρημα. Το παλαιό χειρόγραφο που ανακάλυψε ο Μπρατσολίνι πιθανόν να εξαφανίστηκε κατά τον «τριακονταετή πόλεμο», όταν το μοναστήρι λεηλατήθηκε από αντίπαλες στρατιωτικές και θρησκευτικές φατρίες.
Αν και η ανακάλυψη αυτού του ποιήματος δεν προκάλεσε τότε κάποια επανάσταση, πυροδότησε αναμφίβολα μία αργή επαναστατική εξέλιξη μέχρι και τη σύγχρονη εικόνα που διαθέτουμε για τον κόσμο. Σημαντικά πνεύματα  -από τον Montaigne, τον Voltaire και τον Goethe μέχρι τον Αμερικάνο συνιδρυτή των ΗΠΑ, Thomas Jefferson- ασχολήθηκαν εντατικά με αυτή την εικόνα του κόσμου που περιγράφει ο ποιητής.
Το σημαντικότερο όλων είναι ότι, με αυτό το ποίημα επανήλθε στην επιφάνεια η φιλοσοφία του Επίκουρου από τη Σάμο (341-271 π.Χ.) και των μαθητών του στον «Κήπο» των Αθηνών, η οποία φιλοσοφία δεν είχε πλέον γραπτά στηρίγματα, αφού όλα τα συγγράμματα του Επίκουρου είχαν συστηματικά καταστραφεί.  
Οι θεοί δεν ενδιαφέρονται, ο θάνατος δεν μας εγγίζει
Έκδοση του ποιήματος "De rerum natura",
για τον πάπα Sixtus IV. το έτος 1483. 
Ο Λουκρήτιος παρουσίασε σ’ αυτό το ποίημα τη φιλοσοφία του Επίκουρου, ήταν δε (και παραμένει) για πιστούς χριστιανούς μια αθεϊστική γραφή. Πιθανόν να υπάρχουν θεοί, λέει ο Επίκουρος, αλλά εμείς οι άνθρωποι τούς είμαστε αδιάφοροι. Έτσι δεν έχουμε λόγο να ασχολούμαστε κι εμείς με αυτούς ή να πιστεύουμε ότι θα μας εκτιμήσουν με προσευχές και τάματα. Γιατί πουθενά δεν αποδεικνύεται ότι έχουν συμβεί θαύματα ή παρεμβάσεις των θεών. Όλα μπορούν να εξηγηθούν με φυσική ερμηνεία των φαινομένων.
Αυτά ήταν τελείως αντίθετα με την εικόνα των μονοθεϊστικών θρησκειών που παρουσιάζουν το θεό τους ως πανάγαθο, ο οποίος ταυτόχρονα απαιτεί όμως συγκεκριμένες συμπεριφορές και τιμωρεί τους ανυπάκουους.
Ούτε υπάρχει κάποιο υπερπέραν, συνέχιζε ο Λουκρήτιος, στο οποίο καταλήγουμε μετά θάνατον. Αφού όλα, από τα άστρα μέχρι τους μικρότερους οργανισμούς, αποτελούνται από ελάχιστα αθάνατα σωματίδια σε ένα άπειρο κενό, τα «άτομα». Σωματίδια που συγκρούονται, ενώνονται μεταξύ τους και πάλι διαχωρίζονται τυχαία, χωρίς κάποιο σχέδιο Δημιουργού. Αυτό συνέβαινε επί τόσο μεγάλο χρόνο, ώστε τελικά σχηματίστηκαν οι μορφές που αποτελούν το σύμπαν και όλα αυτά που υπάρχουν μέσα σ’ αυτό.
Ούτε και μια αθάνατη ψυχή υφίσταται κατά τον Επίκουρο. Ίσως είναι αυτή η ψυχή, όπως και το πνεύμα, από την ίδια ύλη που είναι το σώμα και διασπάται μετά θάνατον μαζί του.
Αν είναι ο θάνατος πράγματι το τέλος, παρηγορεί ο Λουκρήτιος τους αναγνώστες, δεν μπορεί να μας επηρεάσει, αφού δεν υπάρχει πλέον χαρά και λύπη και καμία επιθυμία για οτιδήποτε. Εφόσον έχουμε όμως μόνο αυτή τη ζωή, τότε πρέπει να προσπαθούμε να την απολαύσουμε και να αποφεύγουμε πόνο και θλίψη.
«Ο μεγαλύτερος χοίρος» μεταξύ των φυσικών φιλοσόφων
Αυτές οι αντιλήψεις συγκρούονταν με εκείνες της Ρώμης της εποχής του Λουκρήτιου, μιας Ρώμης των εμφυλίων πολέμων και των μονομαχιών στις αρένες, όπου το αγωνιστικό πνεύμα και η αντοχή στα δεινά της μάχης θεωρούνταν αρετές. Οι Επικούρειοι συκοφαντήθηκαν ως «ηδονιστές»! Ο Ρωμαίος ποιητής Οράτιος, ο οποίος συνόψισε την επικούρεια φιλοσοφία στο περίφημο σύγγραμμά του «Carpe diem», χαρακτήριζε τον εαυτό του ειρωνικά ως «χοίρο από την αγέλη του Επίκουρου». Και ο Διογένης Λαέρτιος, Ιστορικός του τρίτου αιώνα μ.Χ., ανέφερε ότι ο Τίμων ο Σκεπτικός κακολογούσε τον Επίκουρο ως «το μεγαλύτερο χοίρο» μεταξύ των φυσικών φιλοσόφων.
Ο βιβλιοκυνηγός Μπρατσολίνι δεν μπορούσε να εκτιμήσει την επίδραση που θα είχε το ποίημα του Λουκρήτιου και σίγουρα δεν ταίριαζε με τις απόψεις του. Ήταν πιστός καθολικός και μάλιστα τέως γραμματέας του μόλις καταργημένου στην σύνοδο της Κωνσταντίας αντι-πάπα Ιωάννη 23ου. Ως ουμανιστής έψαχνε όμως ο Μπρατσολίνι για έργα αρχαίων συγγραφέων. Οι λόγιοι και οι συγγραφείς της εποχής του, όπως ο Πετράρχης και ο Βοκκάκιος, είχαν αρχίσει έναν αιώνα πριν να βάζουν ως πρότυπο πολιτισμού τις πολιτισμικές κατακτήσεις των αρχαίων Ελλήνων και Ρωμαίων.   
Αποσιωπημένο, παραγκωνισμένο και απαγορευμένο
Βέβαια, ο φιλόσοφος Πλάτων και ο ιστορικός Πλίνιος ο πρεσβύτερος δεν είχαν ξεχαστεί στα μέσα της δεύτερης χιλιετίας. Τα έργα τους ήταν αποδεκτά για τη χριστιανική κοσμοεικόνα. Αλλά τα συγγράμματα των περισσότερων άλλων Ελλήνων και Ρωμαίων δασκάλων και καλλιτεχνών ήταν απαράδεκτα στα μάτια των χριστιανών πατέρων. Ειδωλολατρικά, απορριπτέα στην πειθώ που ασκούσαν, επικίνδυνα για τη νέα και ανασφαλή χριστιανική πίστη.
Αποσιωπημένος, παραγκωνισμένος και απαγορευμένος εξαφανιζόταν από τη δημόσια συνείδηση υπό την επιρροή των χριστιανών ένας πλούτος γνώσεων για τη φύση, την ιστορία και την πολιτική, τη φιλοσοφία και την ποίηση. Μόνο στις μοναστικές βιβλιοθήκες διατηρούσαν οι μοναχοί μερικά συγγράμματα, τα αντέγραφαν και τα συντηρούσαν. Πάντα πίσω από κλειστές πόρτες, ώστε να μην υπάρχει κίνδυνος για τους πιστούς. (Αυτά ακριβώς τα γεγονότα περιγράφει το μυθιστόρημα του Ουμπέρτο Έκο (Umberto Eco), «Το Όνομα του Ρόδου».)
Ένα μέρος αυτού του θησαυρού επέζησε -βέβαια στην αραβική γλώσσα- στις βιβλιοθήκες των κέντρων που είχαν καταλάβει οι μουσουλμάνοι Μαυριτανοί, κυρίως στην Ισπανία και τη Σικελία. Όταν αργότερα επανακτήθηκαν αυτές οι περιοχές από χριστιανούς πολέμαρχους (Reconquista), ανακάλυψαν οι ερευνητές βιβλία που είχαν μεταφραστεί στα αραβικά από τα ελληνικά και λατινικά και ήταν άγνωστα στους Ευρωπαίους λόγιους στην πρωτότυπη μορφή τους. Έτσι έγινε αντίστροφη μετάφραση αυτών των συγγραμμάτων, τα οποία εντάχθηκαν εκ νέου στην ελληνορωμαϊκή γραμματεία.
Κυνήγι για παλαιά βιβλία
Στην εποχή που ονομάζουμε σήμερα «Αναγέννηση» (Renaissance) και σημαίνει «αναγέννηση του ελληνορωμαϊκού πνεύματος», εκδηλώθηκε για την τέχνη και τη γνώση που ανακαλύφθηκαν εκ νέου ένας ενθουσιασμός στο χώρο των λογίων της Ευρώπης. Ο μορφωμένος, ιδιαίτερα ο γλωσσικά μορφωμένος άνθρωπος, ανέπτυξε ως ιδανικό την κατά το δυνατόν ακριβή απόδοση του περιβάλλοντος κόσμου από ζωγράφους και γλύπτες. Ακόμα και οι πάπες δεν είχαν πλέον κανένα πρόβλημα να εμφανίζονται στην αρχαία γραμματεία «θεοί των ειδωλολατρών». Κανένας δεν θεωρούσε πλέον τους θεούς των Ελλήνων ανταγωνιστές στον δικό τους «αληθινό θεό».  
Μεταξύ των ουμανιστών δημιουργήθηκε η ανάγκη να ανακαλύπτουν όλο και περισσότερα έργα της αρχαιότητας. Έτσι προέκυψε η ανακάλυψη του έργου «De rerum natura»  από τον Μπρατσολίνι στο έτος 1417 στη Γερμανία. Το όνομα του Λουκρήτιου ήταν ήδη γνωστό, π.χ. επειδή ο Οβίδιος είχε επαινέσει την ποιητική δεινότητά του. Εκτός αυτού, υπήρχε μία παράγραφος στο Χρονικό του σημαντικού εκκλησιαστικού πατέρα Ιερώνυμου (347-420), ο οποίος είχε καταγράψει απαξιωτικά για το έτος 94 π.Χ.: «Γεννήθηκε ο ποιητής Titus Lucretius. Αφού περιέπεσε στην τρέλα με ένα ερωτικό ποτό και στα διαλείμματα της τρέλας του έγραφε διάφορα βιβλία, τα οποία επιθεώρησε αργότερα ο Κικέρων, αυτοκτόνησε στο 44ο έτος της ηλικίας του.»  
Ο βιβλιοκυνηγός Μπρατσολίνι ζήτησε να γίνει αντίγραφο αυτού του βιβλίου που ανακάλυψε και διέδωσε έτσι το ποίημα. Όπως γράφει ο Αμερικάνος μελετητής και καθηγητής της λογοτεχνίας Stephen Greenblatt στο Πανεπιστήμιο Harvard, στο βιβλίο του «The Swerve» (Η Παρέκκλιση), ο Ιταλός δεν φαντάστηκε ότι, διαδίδοντας αυτό ακριβώς το ποίημα, «έθεσε σε κυκλοφορία ένα έργο που αναιρούσε όλο το πνευματικό σύμπαν της εποχής».
Εντυπωσιασμένοι από τη γλώσσα και το βάθος του ποιήματος
Μετά την επαναφορά του έργου του Λουκρήτιου, το οποίο κυκλοφόρησε τελικά το έτος 1473, οι λόγιοι της εποχής ήταν εντυπωσιασμένοι από τη γλώσσα και το βάθος του ποιήματος. Είναι γνωστές πάνω από 50 χειρόγραφες εκδόσεις του έργου που κυκλοφόρησαν ήδη το 15ο αιώνα. Πέρα απ’ αυτό, σημαντικό κίνητρο για περίσκεψη έδινε το γεγονός, ότι το περιεχόμενο του βιβλίου δεν ήταν προϊόν κάποιας θεϊκής αποκάλυψης ή ψευδαισθήσεων υπό την επήρεια ουσιών, όπως υπονοούσε ο Ιερώνυμος, αλλά συμπεράσματα από προσωπικές παρατηρήσεις της φύσης. Παρατηρήσεις, τις οποίες συνέλεγαν και κατηγοριοποιούσαν οι Επικούρειοι φιλόσοφοι και επιβεβαίωναν οι ερευνητές της Αναγέννησης.
Ακόμα και άνθρωποι με αρνητική προδιάθεση μελετούσαν και διέδιδαν το ποίημα του Λουκρήτιου. Ο Έρασμος (Erasmus) ασχολήθηκε με αυτό, όπως και ο Μόρους (Thomas Morus). Εντυπωσιασμένος από τον Λουκρήτιο ήταν και ο Δομινικανός μοναχός Τζορντάνο Μπρούνο (Giordano Bruno), ο οποίος διαχώρισε σταδιακά τη θέση του από τον καθολικισμό και το έτος 1600 οδηγήθηκε στην παπική πυρά για τιμωρία. Ο Μακιαβέλι (Niccolo Machiavelli) είχε διαβάσει τον Λουκρήτιο, ο ντε Μονταίν (Michel de Montaigne) είχε αντίτυπα του έργου και συχνά απήγγειλε στίχους του ποιήματος. Ακόμα και ο Γαλιλαίος (Galileo Galilei) κατηγορήθηκε για «Ατομικισμό» - μια αντίληψη που σχετιζόταν με εκείνη του Λουκρήτιου και των Επικούρειων. Ο Νεύτων (Isaac Newton) προσπάθησε να συγκεράσει την ατομιστική θεώρηση του Επίκουρου με τις χριστιανικές αντιλήψεις του.
Έτσι εισήλθε η «Επιδίωξη για Ευτυχία» στο Σύνταγμα των ΗΠΑ
Ο Ντιντερό (Denis Diderot) απήγγειλε τον Λουκρήτιο, ο Βολταίρος (François-Marie Arouet Voltaire) ανέλυσε το ποίημά του. Ο Καντ (Ιmmanuel Kant) κράτησε απόσταση από την άρνηση της θρησκείας που πρέσβευε ο Λουκρήτιος ο Χέρντερ (Johann Gottfried Herder) υποστήριξε τη μετάφραση του έργου στα γερμανικά, στην οποία συναίνεσε και ο Γκαίτε (Johann Wolfgang Goethe), αν και ο τελευταίος απέρριπτε την επικούρεια αντίληψη για το θάνατο.
Υπάρχουν ακόμα υπαινιγμοί του Σαίξπηρ στον Λουκρήτιο, καθώς και στο έργο άλλων δραματικών θεατρικών συγγραφέων της εποχής, αλλά και σε πίνακες του Μποτιτσέλλι (Sandro Botticelli). Ο Τόμας Τζέφερσον (Thomas Jefferson) κατείχε πέντε εκδόσεις του ποιήματος. Δεν είναι δύσκολο λοιπόν να ιχνηλατηθεί η διαδρομή που ακολούθησε αυτός ο ιδρυτικός πατέρας των ΗΠΑ μέχρι την ιδέα να εντάξει την «επιδίωξη για ευτυχία» στο Σύνταγμα της χώρας του. 
Η επίδραση του ποιήματος «De rerum natura» λειτουργούσε διαχρονικά στο παρασκήνιο. Ενεργοποίησε συλλογισμούς, άλλαξε προοπτικές. Αλλά, ακόμα κι αν θεωρεί κάποιος σήμερα το ποίημα σχεδόν ξεχασμένο: Η μεγάλη σημασία του για τον εμπλουτισμό της σύγχρονης κοινωνίας με αξίες, όπως αξιοπρέπεια των ανθρώπων, με θρησκευτικές ελευθερίες και με ελευθερία της γνώμης, αλλά και η αξίωση για ισότητα όλων, ανεξάρτητα από γένος, προέλευση ή πίστη, δεν είναι δυνατόν να αποσιωπηθούν.
Όποιος δεν βρίσκει λοιπόν κάποιο λόγο να γιορτάσει τον Λούθηρο και τη χριστιανική πίστη του, μπορεί να αξιοποιήσει εκείνη την εποχή πανηγυρίζοντας για μια άλλη επέτειο: Τα 600 χρόνια από την εκ νέου ανακάλυψη του ποιήματος «De rerum natura»._


Απόδοση στα ελληνικά από τον ομ. καθηγητή Στ. Γ. Φραγκόπουλο.
Ο Markus Christian Schulte von Drach, 52 ετών, Γερμανός από το Dortmund, είναι Διδάκτωρ Βιολογίας, ερευνητής εγκεφαλικών διεργασιών, συγγραφέας και δημοσιογράφος. 

31 October 2017

Ψευδολογία περί δήθεν «διεθνούς απομόνωσης»

 της Σοφίας Βούλτεψη, Ελεύθερη Ζώνη, 31/10.2017
Τον τελευταίο καιρό ακούμε τον κ. Τσίπρα να επαναλαμβάνει από το πρωί ως το βράδυ ότι «αναβαθμιστήκαμε» και ότι «η χώρα άλλαξε κατηγορία».
Ο κ. Τζανακόπουλος είπε στη διάρκεια του μπρίφινγκ πως «μετά από μακρά περίοδο διεθνούς απομόνωσης της χώρας μας» ο πρωθυπουργός έχει συναντηθεί με Τραμπ και Ομπάμα, δύο φορές με τον Πούτιν, με τον Κινέζο Πρόεδρο, με Μέρκελ, Ολάντ, Μακρόν, ενώ, όπως σημείωσε, επισκέφθηκε την Κούβα! Είπε επίσης πως είναι ο αρχιτέκτονας της Συνόδου των χωρών του Νότου, ότι συνεχίζεται η τριμερής με Κύπρο και Ισραήλ, αναφέρθηκε στην τετραμερή με Βουλγαρία, Ρουμανία, Σερβία και τα λοιπά και τα λοιπά.
Και η κ. Γεροβασίλη μας διαβεβαίωσε ότι «η Ελλάδα έχει επιστρέψει δυναμικά στο διεθνές προσκήνιο ως αξιόπιστος συνομιλητής»!
Όλα αυτά, μετά την επίσκεψη Τσίπρα στις ΗΠΑ και την συνάντησή του με τον Αμερικανό Πρόεδρο!
Μας λένε δηλαδή ότι επί προηγούμενης κυβέρνησης δεν υπήρξαν διεθνείς επαφές και περιμέναμε αυτούς για να βάλουν τα πράγματα στη θέση τους.
Φυσικά, λένε άλλο ένα μεγάλο ψέμα, διότι μόνο απομονωμένη δεν ήταν η Ελλάδα στα 2,5 χρόνια της προηγούμενης κυβέρνησης. Το αντίθετο!
Μας επισκέφθηκαν ξένοι ηγέτες, πραγματοποιήθηκαν σοβαρότατες επισκέψεις και συναντήσεις στο εξωτερικό, η Ελλάδα είχε την προεδρία της ΕΕ, οι τριμερείς εγκαινιάστηκαν επί Σαμαρά. Και ιδού:
-Αύγουστος 2012. Επίσκεψη Σαμαρά στο Βερολίνο και συνάντηση με Μέρκελ.
-9 Οκτωβρίου 2012. Επίσκεψη Μέρκελ στην Αθήνα – με τον Καμμένο να κάνει αντισυγκέντρωση στους Στύλους του Ολυμπίου Διός, με χάος στους δρόμους της Αθήνας όπου πρωτοστατούσε ο ΣΥΡΙΖΑ, με τον Τσίπρα να δηλώνει: «Η Μέρκελ σήμερα έρχεται στην Αθήνα για να στηρίξει τους "μερκελιστές" της Ελλάδας, τον κ. Σαμαρά, τον κ. Βενιζέλο και τον κ. Κουβέλη. Έρχεται (σσ. η κ. Μέρκελ) να τους στηρίξει, αλλά αυτό που θα καταφέρει είναι να δώσει στον ελληνικό λαό ένα μήνυμα ότι η Ευρώπη των λαών θα νικήσει την Ευρώπη των μνημονίων και της βαρβαρότητας. Η συμβολική παρουσία σήμερα εδώ τού ηγέτη της γερμανικής Αριστέρας, υποδηλώνει ότι δεν έχουμε τίποτα να χωρίσουμε με τους λαούς. Η παράδοση της δημοκρατίας και της Ευρώπης δεν επιτρέπει να γίνουμε πειραματόζωα». Μάλιστα, εκείνη την ημέρα ο κ. Τσίπρας εγκαινίασε το… παράρτημα Ελλάδας του Ιδρύματος Ρόζα Λούξεμπουργκ, όπου μίλησε για «μεγάλο πολιτικό φιάσκο»!
-22 Ιουλίου 2012. Επίσκεψη Μπιλ Κλίντον μετά από πρόσκληση επιφανών Ελληνοαμερικανών επιχειρηματιών που έχουν συστήσει μια πολύ σημαντική πρωτοβουλία για την Ελλάδα, την «Hellenic Initiative» και συνάντηση με πρωθυπουργό.
-26 Ιουλίου 2012. Επίσκεψη Προέδρου Κομισιόν Μπαρόζο.
-6 Αυγούστου 2012. Επίσκεψη Ισραηλινού Προέδρου Σιμόν Πέρες.
-24 Αυγούστου 2012. Επίσκεψη Σαμαρά στο Βερολίνο και συνάντηση με Μέρκελ.
-25 Αυγούστου 2012. Επίσκεψη Σαμαρά στο Παρίσι και συνάντηση με Ολάντ.
-17 Δεκεμβρίου 2012. Επίσκεψη του Βούλγαρου πρωθυπουργού Μπόικο Μπορίσοφ.
-7-8 Ιανουαρίου 2013. Επίσκεψη Σαμαρά στο Βερολίνο, συνάντηση με Μέρκελ και συμμετοχή σε συνέδριο με θέμα τις επενδύσεις, όπου ήταν ομιλητής μαζί με τον πρόεδρο της ΕΚΤ Μάριο Ντράγκι. «Το ταξίδι του κ. Σαμαρά στη Γερμανία δεν πρόκειται να ξεφύγει από το δίπτυχο της υποταγής στο μνημόνιο και τους δανειστές και της πρόσδεσης της χώρας στον ακραία νεοφιλελεύθερο μερκελισμό», σχολίασε σε ανακοίνωσή του ο ΣΥΡΙΖΑ, προσθέτοντας: «Σε αυτό το ασφυκτικό μνημονιακό πλαίσιο, οι περιβόητες επενδύσεις μοιάζουν με κακόγουστο νεοφιλελεύθερο ανέκδοτο. Οι μόνες «επενδύσεις» για τις οποίες δουλεύει με μεθοδικό τρόπο η κυβέρνηση σχετίζονται με το ξεπούλημα του δημόσιου πλούτου και τις Ειδικές Οικονομικές Ζώνες και δεν έχουν καμία σχέση με την ανάπτυξη, την παραγωγική ανασυγκρότηση της χώρας, τη στήριξη της εργασίας και την προστασία του περιβάλλοντος». Και οι ΑΝΕΛ δήλωναν: «Επειδή είναι μάλλον απίθανο ο Πρωθυπουργός να θέσει στην καγκελάριο της Γερμανίας θέμα εξόφλησης του υπολοίπου του κατοχικού δανείου μαζί με τους νόμιμους τόκους, κάτι που αποτελεί σταθερή θέση και απαίτηση των Ανεξάρτητων Ελλήνων, τουλάχιστον ας της ζητήσει την παράδοση του Μιχάλη Χριστοφοράκου, μαζί με τη λίστα όσων κυβερνητικών και κρατικών παραγόντων τα πήραν από τη Siemens. Εκτός και αν αμφότεροι, Μέρκελ και Σαμαράς, φοβούνται να το κάνουν αυτό ή έχουν κάτι να κρύψουν».
-29 και 30 Ιανουαρίου 2013. Επίσκεψη Σαμαρά στο Κατάρ. Συνάντηση και με Ερντογάν.
-20 Φεβρουαρίου 2013. Επίσκεψη Γάλλου Προέδρου Ολάντ. Με τους ΑΝΕΛ να δηλώνουν: «Ο κ. Σαμαράς αντί να απαιτήσει από τον κ. Ολάντ την διαγραφή του επονείδιστου χρέους, άνοιξε τον δρόμο προκειμένου μετά την κ. Μέρκελ και την παρέα της να βάλει χέρι στα ασημικά της πατρίδας μας και στις πλουτοπαραγωγικές πηγές της και η Γαλλία».
-4 Μαρτίου 2013. Επίσκεψη Σαμαρά στην Κωνσταντινούπολη για την συνεδρίαση του Ανώτερου Συμβουλίου Συνεργασίας Ελλάδας Τουρκίας και συνάντηση με Γκιουλ και Ερντογάν. Με τους ΑΝΕΛ να αναφέρουν ότι «ο κ. Σαμαράς συνεχίζει αμέριμνος να απολαμβάνει το σήριαλ της ελληνοτουρκικής προσέγγισης σε ζητήματα χαμηλής πολιτικής».
-15 με 19 Μαΐου 2013. Επίσκεψη Σαμαρά στην Κίνα και συνάντηση με πρόεδρο και πρωθυπουργό της χώρας. Κοινή δήλωση των ηγετών των δύο χωρών και υπογραφή σειράς συμφωνιών συνεργασίας και επιχειρηματικών συμβολαίων σε τομείς εμπορίου, ναυτιλίας, τηλεπικοινωνίας κ.α.
-Από την Κίνα μετέβη κατευθείαν στο Αζερμπαϊτζάν για συνομιλίες με τον Αζέρο πρόεδρο Αλίγιεφ.
-23 Μαΐου 2013. Επίσκεψη του Ιρλανδού πρωθυπουργού Έντα Κέννυ.
-6 Ιουνίου 2013. Επίσκεψη Σαμαρά στη Φινλανδία.
-11 Ιουνίου 2013. Επίσκεψη πρωθυπουργού Λουξεμβούργου Γιουνκέρ.
-29 Ιουλίου 2013. Επίσκεψη Ιταλού πρωθυπουργού Λέττα.
-7 Αυγούστου 2013. Επίσκεψη Σαμαρά στις ΗΠΑ, συνάντηση με πρόεδρο Ομπάμα και επαφές με επενδυτές. Ο ΣΥΡΙΖΑ εκδίδει ανακοίνωση για να πει ότι «τα αποτελέσματα του ταξιδιού του Αντώνη Σαμαρά στις ΗΠΑ, επιβεβαίωσαν την τοποθέτηση του ΣΥΡΙΖΑ πριν τις συναντήσεις του Πρωθυπουργού ότι τίποτα καλό δεν προκύπτει για την ελληνική κοινωνία και οικονομία. Με βάση τις δηλώσεις των δύο ηγετών και τα στοιχεία που δημοσιοποιήθηκαν δεν προκύπτει κάποιο συγκεκριμένο και θετικό στοιχείο για τα ενδιαφέροντα και τα συμφέροντα της χώρας μας». Αναφέρουν επίσης ότι «οι ΗΠΑ είναι σταθερά προσανατολισμένες στη συγκρότηση μιας ενεργειακής -και όχι μόνο- συμμαχίας μεταξύ Ισραήλ- Κύπρου- Ελλάδας. (…) H υποχωρητική στάση της κυβέρνησης στη δημιουργία αυτής της συμμαχίας ενέχει κινδύνους αποσταθεροποίησης των σχέσεων της χώρας μας με τον αραβικό κόσμο, με πρόσθετο αποτέλεσμα να διευκολυνθεί η διείσδυση της Τουρκίας στις αραβικές χώρες».
-22 Αυγούστου 2013. Συνάντηση Σαμαρά με τον πρίγκιπα της Σαουδικής Αραβίας Αλουαλίντ Μπιν Ταλάλ Μπιν Αμπντουλαζίζ Αλσαούντ.
-7 Οκτωβρίου 2013. Επίσκεψη Σαμαρά στο Ισραήλ για το Ανώτατο Κυβερνητικό Συμβούλιο Ελλάδας- Ισραήλ. Σε ανακοίνωσή του το Τμήμα Εξωτερικής Πολιτικής του ΣΥΡΙΖΑ αναφέρει: «Η πορεία της Ελλάδας στην εξωτερική της πολιτική, την μετατρέπει ταχύτατα σε «φυλάκιο» των επικίνδυνων για την ειρήνη αμερικανοΐσραηλινών επιδιώξεων στην περιοχή, γεγονός που επιφυλάσσει απρόβλεπτες συνέπειες για την χώρα μας. Ο ΣΥΡΙΖΑ είναι κατηγορηματικά αντίθετος στην μετατροπή της χώρας σε ενεργειακό και γεωπολιτικό «εξάρτημα» περιφερειακών και ιμπεριαλιστικών δυνάμεων. Θα συνεχίζει να μάχεται με μεγαλύτερο πείσμα για μια πολυδιάστατη εξωτερική πολιτική με σκοπό να βγει η Ελλάδα από την διεθνή περιθωριοποίηση, στην οποία οι μνημονιακές κυβερνήσεις την έχουν καταδικάσει».
-29 Σεπτεμβρίου 2013. Νέα επίσκεψη Σαμαρά στις ΗΠΑ με στοχευμένες επαφές για επενδύσεις.
-11 Οκτωβρίου 2013. Επίσκεψη του Γενικού Γραμματέα του ΝΑΤΟ κ. Rasmussen.
-21 Οκτωβρίου 2013. Επίσκεψη Σαμαρά σε Μάλτα και Ιταλία για το μεταναστευτικό.
-23 Νοεμβρίου 2013. Επίσκεψη Σαμαρά στο Βερολίνο, με τον ΣΥΡΙΖΑ να μιλά για «διαπραγμάτευση αλά Σαμαρά», προκειμένου «να αποσπά τους καλούς βαθμούς από τους δανειστές επειδή καταδικάζει τον ελληνικό λαό στη φτώχεια και την εξαθλίωση».
-26 Νοεμβρίου 2013. Επίσκεψη προέδρου ευρωπαϊκού κοινοβουλίου Μάρτιν Σουλτς.
-3 Δεκεμβρίου 2013. Επίσκεψη της Νορβηγίδας πρωθυπουργού Έρνα Σόλμπεργκ.
-8 Ιανουαρίου 2014. Ξεκινά επισήμως η ελληνική προεδρία στην ΕΕ με άφιξη στην Ελλάδα του συνόλου των Ευρωπαίων Επιτρόπων με επικεφαλής τον πρόεδρο της Επιτροπής Μπαρόζο. Τελετή στο Ζάππειο, από την οποία ο κ. Τσίπρας και ο ΣΥΡΙΖΑ απουσιάζουν επιδεικτικά. Στη διάρκεια της ελληνικής προεδρίας πραγματοποιούνται δεκάδες Συμβούλια υπουργών, συναντήσεις, συνέδρια κλπ.
-15 Ιανουαρίου 2014. Νέα επίσκεψη προέδρου ευρωπαϊκού κοινοβουλίου Μάρτιν Σουλτς.
-20 Ιανουαρίου 2014. Επίσκεψη μεταβατικού Προέδρου Αιγύπτου Αντλί Μανσούρ.
-27 Ιανουαρίου 2014. Συνάντηση Σαμαρά – Πούτιν στις Βρυξέλλες. (Στις 26 Ιανουαρίου 2012 ο κ. Σαμαράς είχε επισκεφθεί τον Ρώσο Πρόεδρο στο Κρεμλίνο ως αρχηγός της Ν.Δ.)
-21 Φεβρουαρίου 2014. Νέα επίσκεψη γενικού γραμματέα του ΝΑΤΟ.
-18 Μαρτίου 2014. Επίσκεψη Ρουμάνου πρωθυπουργού Βίκτορ Πόντα.
-11 Απριλίου 2014. Επίσκεψη Μέρκελ στην Αθήνα, συνομιλίες με Σαμαρά και στρογγυλό τραπέζι για τις επενδύσεις και την επιχειρηματικότητα. «Η  επίσκεψη της Άνγκελα Μέρκελ έρχεται να επιβεβαιώσει την πλήρη υποταγή του κ. Σαμαρά στις απαιτήσεις της πιο αντιδραστικής πολιτικής δύναμης στην Ευρώπη», αναφέρει στην ανακοίνωσή του ο ΣΥΡΙΖΑ και καλεί σε διαδηλώσεις «για να δώσουμε ένα ισχυρό μήνυμα ανατροπής και ελπίδας, ένα μήνυμα υπεράσπισης της δημοκρατίας και των δικαιωμάτων»… Σε άρθρο του στην «Εφημερίδα των Συντακτών» υπό τον τίτλο «Ή με τον ΣΥΡΙΖΑ ή με την κ. Μέρκελ», ο κ. Τσίπρας υποστηρίζει ότι «η κυρία Μέρκελ έρχεται να κάνει προεκλογική εκστρατεία για τον εκλεκτό της στην Ευρώπη και τον προστατευόμενο της στην Ελλάδα. Η κ. Μέρκελ θα δει μία πόλη-φάντασμα, αστυνομοκρατούμενη, με απαγορευμένες και κόκκινες ζώνες. Δεν θα δει τα αποτελέσματα της πολιτικής της».
-16 Ιουνίου 2014. Συνάντηση Σαμαρά με Αζέρο πρόεδρο στο Μέγαρο Μαξίμου.
-16 Ιουνίου 2014. Επίσκεψη Σαμαρά στη Λισαβόνα για συμμετοχή σε εκδήλωση της κοινοβουλευτικής ομάδας του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος (ΕΛΚ), με θέμα «Απασχόληση και Ανάπτυξη 2014-2019». Συνομιλία με Β. Σόιμπλε στη διάρκεια του γεύματος. Αναφορά στο θέμα του χρέους, με την συζήτηση να προσδιορίζεται ότι θα ξεκινήσει μετά τον Σεπτέμβριο.
-19 Ιουνίου 2014. Επίσκεψη του Κινέζου πρωθυπουργού στην Αθήνα και Κρήτη.
-13 Ιουλίου 2014. Επίσκεψη Κινέζου Προέδρου στη Ρόδο και συνάντηση με Σαμαρά.
-4 Αυγούστου 2014. Επίσκεψη του νεοεκλεγέντος προέδρου της Επιτροπής Γιουνκέρ.
-5 Σεπτεμβρίου 2014. Σύνοδος του ΝΑΤΟ στην Ουαλλία και ιδιαίτερες συναντήσεις Σαμαρά με Μέρκελ, Ομπάμα, Ερντογάν, Ράμα, πρωθυπουργούς Βουλγαρίας, Καναδά και Ιταλίας, υπουργούς εξωτερικών ΗΠΑ και Καναδά. Στο κείμενο των συμπερασμάτων περιελήφθη η πάγια μετά το 2008 και το Βουκουρέστι διάταξη ότι θα προχωρήσει η ενταξιακή διαδικασία της ΠΓΔΜ μόλις υπάρξει αμοιβαία αποδεκτή λύση στο θέμα της ονομασίας εντός του πλαισίου των Ηνωμένων Εθνών.
Το Τμήμα Εξωτερικής Πολιτικής και Άμυνας του ΣΥΡΙΖΑ, ανακοινώνει:
«Ο πρωθυπουργός  κ. Σαμαράς συνεχίζει να παίζει άριστα το ρόλο του καλού μαθητή στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ. Ο ΣΥΡΙΖΑ, με τον πιο κατηγορηματικό και καθαρό λόγο, επισημαίνει  για μια ακόμη φορά ότι δεν είναι  προς το συμφέρον της χωρίς μας και του ελληνικού λαού να μετατρεπόμαστε σε ουραγούς των γερακιών του πολέμου». Στη Βουλή ο ΣΥΡΙΖΑ επιτίθεται στο ΝΑΤΟ και Δρίτσας, Σκουρλέτης και Βίτσας δηλώνουν ότι πρέπει να… αυτοδιαλυθεί, καθώς δεν έχει πλέον λόγο ύπαρξης μετά τη διάλυση του Συμφώνου της Βαρσοβίας!
-9 Σεπτεμβρίου 2014. Επίσκεψη Πορτογάλου Πρωθυπουργού της Πορτογαλίας Pedro Passos Coelho.
-19 Σεπτεμβρίου 2014. Επίσκεψη Σαμαρά στο Αζερμπαϊτζάν και συμμετοχή στις τελετές για τα 20 χρόνια του κοιτάσματος Σαχ Ντενίζ στο Μπακού.
-23 Σεπτεμβρίου 2014. Επίσκεψη Σαμαρά στο Βερολίνο και γεύμα και κοινές δηλώσεις με την καγκελάριο Μέρκελ. Ο κ. Καμμένος δηλώνει: «Ο κ. Σαμαράς έχει κάθε δικαίωμα να κάνει τον επαίτη για την προσωπική του πολιτική επιβίωση. Δεν έχει όμως κανένα δικαίωμα να ταπεινώνει έναν περήφανο λαό όπως ο ελληνικός». Ο ΣΥΡΙΖΑ τον καταγγέλλει ως… «αμετανόητο μερκελιστή»!
-6 Νοεμβρίου 2014. Επίσκεψη Σαμαρά στην Κύπρο και συμμετοχή σε συνεδρίαση του Εθνικού Συμβουλίου. Στις 8 Νοεμβρίου αναχώρηση για Κάιρο για την τριμερή Ελλάδας – Κύπρου – Αιγύπτου.
-8 Νοεμβρίου 2014. Υπογραφή της «Διακήρυξης του Καϊρου» και κοινές δηλώσεις Σαμαρά – Αναστασιάδη – Σίσι.
-5 Δεκεμβρίου 2014. Επίσκεψη Τούρκου πρωθυπουργού Αχμέτ Νταβούτογλου.
-14 Ιανουαρίου 2015. Επίσκεψη Ισπανού πρωθυπουργού Ραχόι.
Υ.Γ Σημειώστε ότι στα παραπάνω δεν περιλαμβάνονται οι συναντήσεις και επαφές στη διάρκεια των Συνόδων Κορυφής.

30 October 2017

Η εξαπάτηση της Ελλάδας

του Παύλου Ελευθεριάδη, Καθημερινή, 29.10.2017
Ο​​ κ. Γιάνης Βαρουφάκης έγραψε το αυτοβιογραφικό του βιβλίο «Ανίκητοι ηττημένοι», που κυκλοφόρησε πρόσφατα, με σκοπό να δείξει ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση καταπίεσε και εξαπάτησε την Ελλάδα. Αθελά του αποδεικνύει ακριβώς το αντίθετο. Οι ευρωπαϊκοί θεσμοί κράτησαν έναντι της Ελλάδας μια στάση αυστηρή, αλλά έντιμη, σε πλήρη αντιστοιχία με τις Συνθήκες της Ευρωπαϊκής Ενωσης και τις συμφωνίες με την Ελλάδα. Αντίθετα, οι κ. Βαρουφάκης και Τσίπρας επεδίωξαν την εξαπάτηση τόσο της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσο και των Ελλήνων πολιτών. Η διαπίστωση αυτή ακούγεται ίσως υπερβολική, αλλά προκύπτει αβίαστα από την αφήγηση του κ. Βαρουφάκη.
Η πρώτη μεγάλη εξαπάτηση αφορά τη συμφωνία για την παράταση του προγράμματος για τέσσερις μήνες. Όπως ευθαρσώς αποκαλύπτει ο κ. Βαρουφάκης, αρχικά δεν είχε καταλάβει τι είχε συμφωνήσει στις 20 Φεβρουαρίου. Το κατάλαβε τρεις ημέρες αργότερα, έπειτα από μια τηλεδιάσκεψη που είχε με τον κ. Μάριο Ντράγκι και την κ. Κριστίν Λαγκάρντ, οι οποίοι του εξήγησαν ότι σύμφωνα με τα κείμενα η Ελλάδα συμφώνησε να συνεχίσει τις υπάρχουσες συμφωνίες χωρίς αλλαγές, δηλαδή με όλα τα μέτρα της λιτότητας, προτείνοντας μόνο κάποια ισοδύναμα μέτρα. Ο κ. Βαρουφάκης είπε τότε στον κ. Τσίπρα ότι οι Ευρωπαίοι τον «εξαπάτησαν». Ο κ. Τσίπρας του απάντησε ότι δεν πειράζει, αφού δεν σκόπευε να τηρήσει την υπογραφή του.
Η στρατηγική αυτή εξηγεί το τι ακολούθησε στο Eurogroup. Ο κ. Βαρουφάκης αγνόησε αυτά που είχε συμφωνήσει και διαρκώς ζητούσε ρύθμιση του χρέους χωρίς να προτείνει ισοδύναμα μέτρα λιτότητας. Γι’ αυτό οι εταίροι έχασαν την υπομονή τους. Δεν το έκαναν επειδή τους «ενοχλούσε η αλήθεια» ή ήταν δήθεν «εχθροί» της Ελλάδας, ή πράκτορες της τοπικής «ολιγαρχίας», όπως ευφάνταστα γράφει ο συγγραφέας. Διαπίστωσαν ότι δεν ήταν δυνατόν να διαπραγματευτούν με κάποιον που δεν σέβεται την υπογραφή του.
Η δεύτερη μεγάλη εξαπάτηση ήταν η ανυπαρξία εναλλακτικού σχεδίου. Σύμφωνα με τα όσα αποκαλύπτει ο κ. Βαρουφάκης, η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ/ΑΝΕΛ δεν θεωρούσε πιθανό να συμφωνηθεί ένα καλύτερο πρόγραμμα διάσωσης μέσα από διαπραγματεύσεις. Το αρχικό σχέδιο ήταν να περιμένουμε την κατάλληλη στιγμή ώστε να απειλήσουμε την Ευρωζώνη με καταστροφικά αντίμετρα. Τα μέτρα αυτά ήταν να αρνηθούμε να πληρώσουμε τα ελληνικά ομόλογα που είχε αποκτήσει η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, να δημιουργήσουμε παράλληλο νόμισμα και να καταργήσουμε την ανεξαρτησία της Τράπεζας της Ελλάδος. Αυτά ήταν τα «αντίμετρα» που είχε ετοιμάσει ο κ. Βαρουφάκης. Ο βασικός σχεδιασμός του ΣΥΡΙΖΑ δεν ήταν να διαπραγματευθεί, αλλά να συγκρουστεί κατά μέτωπο και να εκβιάσει.
Αν και ο κ. Βαρουφάκης δεν το βλέπει έτσι, ήταν ευτύχημα για την Ελλάδα που ο κ. Τσίπρας δίστασε να φτάσει στα άκρα. Αν είχε ακολουθήσει το αρχικό σχέδιο, η Ελλάδα θα είχε βγει από την Ευρωζώνη, αφού όλα τα αντίμετρα ήταν «άσφαιρα». Γι’ αυτό και αφού ο κ. Βαρουφάκης τα αποκάλυψε σε έναν αξιωματούχο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας τον Απρίλιο, η στάση της Ευρωπαϊκής Ενωσης δεν άλλαξε. Αντίθετα, ο κ. Σόιμπλε πρότεινε τον Ιούνιο στην Ελλάδα να αποχωρήσει οικειοθελώς από την Ευρωζώνη.
Η τρίτη μεγάλη εξαπάτηση έχει σχέση με την παρουσίαση της συμφωνίας της 20ής Φεβρουαρίου. Αν και οι κ. Τσίπρας και Βαρουφάκης ήξεραν ότι είχαν παρατείνει το μνημόνιο, είπαν το ακριβώς αντίθετο. Στην ομιλία του προς το Υπουργικό Συμβούλιο στις 27 Φεβρουαρίου ο κ. Τσίπρας είπε: «Οι εταίροι μας ενέκριναν επέκταση της δανειακής σύμβασης με την Ελλάδα, στη  βάση του αιτήματος που είχαμε καταθέσει με την επιστολή μας. Δηλαδή την επέκταση της δανειακής σύμβασης χωρίς την επέκταση των μνημονιακών δεσμεύσεων, του προγράμματος της λιτότητας δηλαδή, που μέχρι χθες τη συνόδευε αποκλειστικά». Η δήλωση αυτή ήταν εντελώς ψευδής. Επέτρεψε όμως στον πρωθυπουργό να ισχυρίζεται στο εσωτερικό ότι η δήθεν σκληρή στάση είχε αποτέλεσμα. Ετσι ανέβηκε η δημοφιλία της κυβέρνησης στο 80% και κέρδισε το «Οχι» στο δημοψήφισμα. Οπλισμένος με το ψέμα αυτό ρωτούσε ο κ. Τσίπρας στη Βουλή την αντιπολίτευση: «Θα στηρίξετε αυτή την εθνική διαπραγματευτική στρατηγική για να μπει τέλος στη λιτότητα;». Οι επικριτές του κ. Τσίπρα –δηλαδή όσοι έλεγαν την αλήθεια, ότι η χώρα βάδιζε προς την καταστροφή– παρουσιάζονταν ως εθνικοί μειοδότες. Το βιβλίο του κ. Βαρουφάκη σιωπά για τις ανέντιμες αυτές δηλώσεις του πρωθυπουργού.
Η τέταρτη μεγάλη εξαπάτηση ήταν το ίδιο το δημοψήφισμα. Οπως εξηγεί ο κ. Βαρουφάκης, ο κ. Τσίπρας προκήρυξε το δημοψήφισμα ως μια «διέξοδο», ενώ είχε ήδη αποφασίσει ότι η Ελλάδα χρειαζόταν τον συμβιβασμό. Ο μόνος λόγος που το έκανε ήταν για να το χάσει. Ηθελε να μην έχει την ευθύνη.
Τέλος, η πέμπτη μεγάλη εξαπάτηση και η πιο θεμελιώδης, ήταν το «πρόγραμμα της Θεσσαλονίκης». Ο κ. Βαρουφάκης αποκαλύπτει μια συνομιλία του με τον κ. Παππά, ο οποίος του είπε ότι το πρόγραμμα αυτό δεν ήταν το «πραγματικό» οικονομικό πρόγραμμα του ΣΥΡΙΖΑ, αλλά μόνο ένα «κάλεσμα στον αγώνα». Η ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ δεν υποσχόταν στους εκλογείς παροχές από αφέλεια, ή δήθεν άγνοια. Το βιβλίο του κ. Βαρουφάκη αποδεικνύει πέραν πάσης αμφιβολίας ότι ο αντιμνημονιακός «αγώνας» ήταν μια ενσυνείδητα δημαγωγική εξαπάτηση.

16 October 2017

Χρονικό προαναγγελθείσας απώλειας

του Ευάγγελου Βενιζέλου,  ΤΑ ΝΕΑ, 16/10/2017
Ας μεταφερθούμε στο κλίμα του Φεβρουαρίου - Μαρτίου 2015. Στις 20 Φεβρουαρίου 2015 διαμορφώνεται συμφωνία στο Eurogroup που η νωπή τότε κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ ερμηνεύει κατά το δοκούν ισχυριζόμενη ότι δεν απαιτείται κύρωσή της από τη Βουλή. Στις 19 Μαρτίου 2015 το ζήτημα συζητείται στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στο περιθώριο του οποίου οργανώνεται η, όπως ειπώθηκε τότε, επταμερής συνάντηση για το ελληνικό ζήτημα. Η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ πανηγύρισε γιατί ο Μ. Ντράγκι δήλωσε τότε έτοιμος να επιστρέψει στην Ελλάδα 1,9 δισ. ευρώ από τα κέρδη της ΕΚΤ και του Ευρωσυστήματος από τόκους ελληνικών ομολόγων που βρίσκονταν στα χέρια τους στο πλαίσιο των προγραμμάτων SMP και ANFA. Ο τότε αναπληρωτής υπουργός εξωτερικών Ν. Χουντής δήλωνε ιδιαίτερη ικανοποίηση για την έκβαση αυτή. 
Στις 20 Μαρτίου 2015, μιλώντας στη Βουλή, επεσήμανα την κρισιμότητα της συμφωνίας που είχαμε επιτύχει στις 21 Φεβρουαρίου 2012 για την επιστροφή στην Ελλάδα των κερδών της ΕΚΤ και του Ευρωσυστήματος από ελληνικά ομόλογα - στο πλαίσιο της γενικότερης συμφωνίας για το χρέος -   και ζητούσα από την κυβέρνηση να διαφυλάξει και να αξιοποιήσει το κεκτημένο αυτό.
Ο κατήφορος της εθνικής ανευθυνότητας οδήγησε, στις 30 Ιουνίου 2015, στην άδοξη λήξη του δεύτερου προγράμματος, στο «δημοψήφισμα» της 5ης Ιουλίου 2015, στη διεθνώς πια διάσημη κωλοτούμπα, στον απόλυτο ευτελισμό της επιλογής της συντριπτικής πλειοψηφίας του ελληνικού λαού που θεωρήθηκε ανεπίγνωστη από αυτούς που την επιδίωξαν, στη συμφωνία της 12ης Ιουλίου 2015 για το τρίτο μνημόνιο.
Αρκετούς μήνες αργότερα, στις 9 Μαΐου 2016, το Eurogroup εξειδικεύει τα μέτρα για το χρέος. Είναι πλέον σαφές ότι έχει ακυρωθεί η δέσμευση που ανέλαβαν το 2012 η ΕΚΤ και τα κράτη - μέλη της Ευρωζώνης για την επιστροφή στην Ελλάδα των κερδών τους από τα ελληνικά ομόλογα που κατέχουν.
Στις 9 Σεπτεμβρίου 2016 ο κ. Μοσκοβισί απαντά εγγράφως στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ( σε ερώτηση του κ. Χουντή! ) ότι η Ελλάδα έχασε 6 δις ευρώ εξαιτίας αυτού του χειρισμού της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ, δηλαδή εξαιτίας της άκαρπης λήξης στις 30 Ιουνίου 2015 του δεύτερου προγράμματος, τμήμα του οποίου ήταν η συμφωνία στο Eurogroup του Φεβρουαρίου 2012 ( που επαναλήφθηκε το Νοέμβριο 2012). Συμφωνία που δεν επαναλήφθηκε μετά την περιβόητη 17ωρη «σκληρή» διαπραγμάτευση που οδήγησε στο τρίτο Μνημόνιο.
Είναι -όπως είχα πει τότε- πολύ ενδιαφέρον το θέαμα παλιών συντρόφων που συγκρούονται γύρω από το ποιος είναι συνεπέστερος οπαδός των παρεμβάσεων που κάναμε στο δημόσιο χρέος το 2011-12.
Πριν λίγες ημέρες, στις 13 Οκτωβρίου 2017 οι κ.κ. Ντράγκι και Μοσκοβισί απαντούν ξανά για το ίδιο θέμα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο (πάλι με αφορμή ερώτηση του κ. Χουντή). Η απάντησή τους είναι απλή και ψυχρή. Οι οριστικές απώλειες για την Ελλάδα ξεπερνούν τα 6 δισ. και έπεται συνέχεια έως ότου συμφωνηθεί να επαναληφθεί η επιστροφή των κερδών, δηλαδή έως ότου επανέλθουμε στη συμφωνία του 2012, με τα ποσά όμως της ενδιάμεσης περιόδου να είναι οριστικά χαμένα για την Ελλάδα.
Για πολλά χρόνια ο τόπος θα μετρά τις πληγές όχι μόνο του πρώτου τραγικού εξαμήνου του 2015 αλλά όλης της κυβερνητικής περιόδου ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ. Πρόκειται για απώλειες δημοσιονομικές, χρηματοοικονομικές, αναπτυξιακές, με βαθιά και μακροπρόθεσμη αρνητική επίδραση. Οι απώλειες από τη μη επιστροφή των κερδών της ΕΚΤ και των κεντρικών τραπεζών των κρατών μελών της Ευρωζώνης είναι ένα μόνο από τα κεφάλαια της ζημίας. Μετρημένο, υπολογισμένο, αναμφισβήτητο, προαναγγελθέν.